Cập nhật 14/10/2026 · Nguồn: TCVN 7447-5-52:2010 Phụ lục G (tương đương hoàn toàn IEC 60364-5-52:2009)
Công thức tính sụt áp
Phụ lục G của TCVN 7447-5-52:2010 cho công thức:
u = b × (ρ1 × L × cosφ / S + λ × L × sinφ) × IB
Δu = 100 × u / U0 (%)
- b = 1 với mạch ba pha, 2 với mạch một pha. Mạch ba pha có trung tính mà tải dồn hết vào một pha thì tính như mạch một pha.
- ρ1: điện trở suất của ruột lúc vận hành, bằng 1,25 lần ở 20 °C: 0,0225 Ω·mm²/m với đồng, 0,036 Ω·mm²/m với nhôm.
- L: chiều dài tuyến (m), S: tiết diện ruột (mm²), IB: dòng điện thiết kế (A).
- cosφ: hệ số công suất; không rõ thì lấy 0,8 (sinφ = 0,6).
- λ: điện kháng trên một mét ruột dẫn, lấy 0,08 mΩ/m khi không có số liệu riêng của cáp.
- U0: điện áp giữa pha và trung tính (V).
Bản in TCVN 7447-5-52:2010 Phụ lục G ghi λ = 0,8 mΩm; IEC 60364-5-52 ghi 0,08 mΩ/m — công cụ dùng giá trị IEC.
Sụt áp tối đa cho phép (Bảng G.52.1)
| Loại hệ thống lắp đặt | Chiếu sáng | Sử dụng khác |
|---|---|---|
| A — cấp điện trực tiếp từ lưới phân phối hạ áp công cộng | 3 % | 5 % |
| B — cấp điện từ nguồn hạ áp riêng | 6 % | 8 % |
- Với hệ thống loại B, mạch cuối nên giữ trong giới hạn của loại A khi có thể.
- Đường dây dài hơn 100 m: giới hạn được cộng thêm 0,005 % cho mỗi mét từ mét thứ 101, phần cộng thêm không quá 0,5 %. Công cụ đã tính phần này.
- Động cơ lúc khởi động và thiết bị có dòng khởi động cao được phép sụt áp lớn hơn, miễn là điện áp vẫn nằm trong giới hạn của tiêu chuẩn thiết bị đó.
Ba ví dụ tính đầy đủ
Ví dụ 1 — Cáp cấp tủ động lực, 3 pha, 50 m
Cáp đồng 25 mm², L = 50 m, IB = 80 A, cosφ = 0,8, U0 = 230 V, lưới công cộng.
u = 1 × (0,0225 × 50 × 0,8 / 25 + 0,00008 × 50 × 0,6) × 80 = 2,88 + 0,19 = 3,07 V
Δu = 100 × 3,07 / 230 = 1,34 %, dưới giới hạn 5 % → đạt. Ở cỡ này, phần điện kháng chỉ chiếm phần nhỏ.
Ví dụ 2 — Cáp tổng 240 mm², 200 m, 400 A
Cáp đồng 240 mm², L = 200 m, IB = 400 A, cosφ = 0,8, U0 = 230 V, lưới công cộng.
phần điện trở = 6 V · phần điện kháng = 3,84 V · u = 9,84 V
Δu = 4,28 %. Tuyến dài 200 m nên giới hạn thành 5 % + 0,5 % = 5,5 % → đạt. Cáp lớn thì điện kháng không bỏ qua được: ở đây nó bằng gần hai phần ba phần điện trở. Nếu dùng nhầm 0,8 mΩ/m theo bản in, phần điện kháng thành 38,4 V và kết quả sai hẳn.
Ví dụ 3 — Mạch chiếu sáng 1 pha, 30 m
Dây đồng 2,5 mm², L = 30 m, IB = 16 A, cosφ = 1 (sinφ = 0), U0 = 230 V.
u = 2 × 0,0225 × 30 × 1 / 2,5 × 16 = 8,64 V
Δu = 3,76 %, vượt giới hạn chiếu sáng 3 % → không đạt. Lên 4 mm² thì còn 2,35 % → đạt.
Lỗi hay gặp
- Chia cho điện áp dây khi tính phần trăm. Công thức dùng U0 (pha – trung tính), với b = 1 cho mạch ba pha.
- Nhân đôi chiều dài mạch một pha. Hệ số b = 2 đã tính cả dây đi và dây về; L là chiều dài một chiều.
- Lấy cosφ = 1 cho động cơ. Không rõ thì để 0,8 như Phụ lục G.
- Bỏ điện kháng với cáp lớn. Dưới 50 mm² điện kháng gần như không đáng kể; cáp càng lớn thì phần λ × L × sinφ càng nặng (xem ví dụ 2).
- Chỉ xét sụt áp. Cỡ cáp đạt sụt áp vẫn phải đạt dòng tải. Kiểm bằng công cụ tính tiết diện.
Nguồn công cụ đang dùng
TCVN 7447-5-52:2010 Phụ lục G (tham khảo): Bảng G.52.1, công thức sụt áp, giá trị ρ1 và cosφ mặc định. Giá trị λ = 0,08 mΩ/m theo IEC 60364-5-52 Phụ lục G (đối chiếu Schneider Electric Electrical Installation Guide, chương G).