Cập nhật 14/10/2026 · Nguồn: TCVN 7447-5-52:2010 (tương đương hoàn toàn IEC 60364-5-52:2009), QCVN 12:2014/BXD
Công thức chọn tiết diện
Cáp đạt khi dòng điện thiết kế không vượt dòng điện cho phép đã hiệu chỉnh theo điều kiện lắp đặt thực tế:
IB ≤ I'z = Iz × k1 × k2
- IB: dòng điện thiết kế của mạch (A).
- Iz: dòng điện cho phép tra ở bảng B.52.2 đến B.52.13, theo ruột dẫn, cách điện, số ruột mang tải và phương pháp lắp đặt. Điều kiện chuẩn của bảng: 30 °C trong không khí, 20 °C trong đất.
- k1: hệ số nhiệt độ, tra Bảng B.52.14 (không khí) hoặc B.52.15 (trong đất).
- k2: hệ số khi nhiều mạch đi chung, tra Bảng B.52.17; cáp chôn đất dùng B.52.18 (chôn trực tiếp) hoặc B.52.19 (trong ống).
Chọn tiết diện nhỏ nhất thoả điều kiện. Sau đó chọn aptomat có dòng định mức In nằm giữa IB và I'z (QCVN 12:2014/BXD về hệ thống điện nhà ở và nhà công cộng, mục 2.6.3.1: IB ≤ In ≤ Iz).
Từng yếu tố ảnh hưởng thế nào
- Cách điện. PVC chịu tối đa 70 °C tại ruột, XLPE chịu 90 °C (Bảng 52.1). Cùng cỡ 25 mm² đồng, kẹp trên tường, 3 ruột mang tải: PVC được 96 A, XLPE được 119 A (Bảng B.52.4 và B.52.5).
- Số ruột mang tải. Mạch một pha có 2 ruột mang tải, mạch ba pha cân bằng có 3. Mạch ba pha mà tra bảng 2 ruột thì dòng cho phép đọc ra cao hơn thực tế, cáp chọn bị nhỏ.
- Cách lắp đặt. Cáp trong ống chôn tường cách nhiệt (A1, A2) tản nhiệt kém nhất. Cáp một lõi đặt cách nhau trên sứ đỡ (G) tản nhiệt tốt nhất.
- Nhiệt độ. Trên 30 °C phải giảm dòng: ở 40 °C, hệ số là 0,87 với PVC và 0,91 với XLPE (Bảng B.52.14). Máng cáp sát mái tôn nhà xưởng hay rơi vào trường hợp này.
- Đi chung. Nhiều mạch bó chung nóng lên nhau: 4 mạch bó chùm có hệ số 0,65 (Bảng B.52.17).
Ba ví dụ tính đầy đủ
Ví dụ 1 — Cáp cấp tủ điện tầng, kẹp trên tường
Mạch ba pha, IB = 100 A, cáp đồng cách điện PVC, kẹp trực tiếp trên tường (phương pháp C), 30 °C, đi một mình.
Tra Bảng B.52.4, cột C: 25 mm² được 96 A, chưa đủ. 35 mm² được 119 A. Không có hệ số giảm (k1 = k2 = 1). Chọn 35 mm², aptomat In trong khoảng 100–119 A.
Ví dụ 2 — Máng cáp nhà xưởng, 4 mạch đi chung, 40 °C
Mạch ba pha, IB = 120 A, cáp đồng XLPE nhiều lõi trên khay đục lỗ (phương pháp E), nhiệt độ quanh máng 40 °C, 4 cáp xếp một lớp.
k1 = 0,91 (Bảng B.52.14), k2 = 0,77 (Bảng B.52.17, "một lớp trên khay đục lỗ nằm ngang/đứng"). Hệ số chung 0,701.
Bảng B.52.12, cột E3: 35 mm² được 158 A → còn 110,7 A, thiếu. 50 mm² được 192 A → còn 134,5 A. Chọn 50 mm². Cùng tải này, nếu cáp đi một mình ở 30 °C thì chỉ cần 25 mm². Hệ số giảm mới là thứ quyết định.
Ví dụ 3 — Cáp nhôm chôn đất, 2 mạch áp sát
Mạch ba pha, IB = 150 A, cáp nhôm XLPE chôn trực tiếp (phương pháp D2), đất 20 °C, 2 mạch đặt sát nhau.
k2 = 0,75 (Bảng B.52.18). Bảng B.52.5, cột D2, ruột nhôm: 120 mm² được 197 A → 147,8 A, thiếu. 150 mm² được 220 A → 165 A. Chọn 150 mm².
Lỗi hay gặp
- Dùng bảng 2 ruột cho mạch ba pha, hoặc bảng của cách điện XLPE cho cáp PVC.
- Quên hệ số đi chung khi nhiều cáp nằm cùng máng, cùng ống.
- Chỉ xét dòng tải với tuyến dài. Cáp đủ dòng vẫn có thể sụt áp quá giới hạn. Kiểm bằng công cụ tính sụt áp.
- Cáp 3x10+1x6 cho mạch có dây trung tính. Mạch nhiều pha có dây pha từ 16 mm² đồng (25 mm² nhôm) trở xuống thì dây trung tính phải bằng dây pha (điều 524.2.1). Chỉ được làm trung tính nhỏ hơn khi dây pha lớn hơn mức đó, tải cân bằng, dòng hài bậc ba không quá 15 %, trung tính có bảo vệ quá dòng và không nhỏ hơn 16 mm² đồng (điều 524.2.3).
- Chọn aptomat trước, cáp sau rồi để aptomat lớn hơn I'z của cáp: cáp quá tải mà aptomat không cắt.
Bảng tra công cụ đang dùng
TCVN 7447-5-52:2010 — Bảng 52.1, A.52.3, B.52.2 đến B.52.5, B.52.10 đến B.52.13 (dòng điện cho phép), B.52.14, B.52.15 (nhiệt độ), B.52.17 đến B.52.19 (đi chung); điều 524.2 (dây trung tính). QCVN 12:2014/BXD mục 2.6.3.1 (phối hợp aptomat — quy chuẩn cho nhà ở và nhà công cộng).
Bảng B.52.14, cột PVC từ 50 °C: bản in TCVN ghi 0,61 / 0,50 / bỏ trống, bản IEC ghi 0,71 / 0,61 / 0,50. Công cụ theo bản in TCVN: hệ số nhỏ hơn, chọn cáp lớn hơn, thiên an toàn. Công cụ không nội suy: số mạch không có trong bảng thì lấy hàng lớn hơn kế tiếp.