Mục lục (5 mục)
1. IP và Ex khác nhau thế nào
Trả lời nhanh
Mã IP theo IEC 60529 chỉ cho biết vỏ đèn ngăn được vật rắn, bụi và nước tới mức nào. Đèn chống thấm IP65 hay IP66 vẫn chưa phải đèn chống nổ. Đèn dùng trong khu vực có khí, bụi dễ cháy nổ có thêm ký hiệu Ex và chứng nhận chống nổ của hãng, in thành một dòng riêng bên cạnh dòng IP. Khi chọn đèn cho chiếu sáng nhà xưởng, đọc đủ cả hai dòng này trên catalogue.
Ở Việt Nam, TCVN 7447-5-52:2010 viện dẫn mã IP theo TCVN 4255 (IEC 60529), tên gọi “cấp bảo vệ bằng vỏ ngoài”. Theo IEC 60050 (mục 426-04-02), mã IP phân loại vỏ thiết bị theo ba việc: chống người chạm vào phần mang điện, chống vật rắn lọt vào và, khi có ghi, chống nước lọt vào.
| Ký hiệu | Nói về | Căn cứ | Ví dụ in trên catalogue |
|---|---|---|---|
| IP | Vỏ đèn chống chạm phần nguy hiểm, chống vật rắn, bụi và nước lọt vào | IEC 60529 (TCVN 4255) | Paragon BZD 130-60: “Cấp chống thấm: IP66” |
| Ex | Dùng được trong khu vực có khí hoặc bụi dễ cháy nổ, theo phân vùng ghi trong chứng nhận | Chứng nhận chống nổ của hãng cho từng mã | Paragon BZD 130-60: “Tiêu chuẩn phòng nổ: Ex db IIC T5 Gb, Ex tb IIIC T95°C Db” |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: TCVN 7447-5-52:2010 (danh mục tiêu chuẩn viện dẫn, điều 527.2.3); IEC 60050 mục 426-04-02 (electropedia.org); catalogue công nghiệp Paragon 2026, nhóm đèn phòng chống nổ hiệu EEW.
2. Đọc mã IP theo IEC 60529
Mã IP gồm chữ IP và hai chữ số đặc trưng. Chữ số thứ nhất chạy từ 0 đến 6, nói về vật rắn và bụi (đồng thời là mức chống chạm phần nguy hiểm). Chữ số thứ hai chạy từ 0 đến 8, nói về nước. Mỗi vị trí có thể ghi chữ X thay cho chữ số, ví dụ IP4X trong QCVN 12:2014/BXD.
Ví dụ: IP65 là kín bụi (6) và chống tia nước từ mọi hướng (5). IP67 vẫn kín bụi (6) nhưng chịu được ngâm nước tạm thời (7). Chữ số thứ nhất không có mức 7, nên mã kiểu “IP77” là ghi sai, không phải cấp cao hơn IP67.
| Chữ số | Chữ số thứ nhất: vật rắn, bụi | Chữ số thứ nhất: chống chạm phần nguy hiểm | Chữ số thứ hai: nước |
|---|---|---|---|
| 0 | Không bảo vệ | Không bảo vệ | Không bảo vệ |
| 1 | Vật rắn từ 50 mm trở lên | Mu bàn tay | Giọt nước rơi thẳng đứng |
| 2 | Vật rắn từ 12,5 mm trở lên | Ngón tay | Giọt nước rơi thẳng đứng khi vỏ nghiêng tới 15° |
| 3 | Vật rắn từ 2,5 mm trở lên | Dụng cụ | Nước phun ở góc tới 60° so với phương thẳng đứng |
| 4 | Vật rắn từ 1,0 mm trở lên | Dây | Nước bắn vào vỏ từ mọi hướng |
| 5 | Chống bụi: bụi không bị ngăn hoàn toàn nhưng không lọt vào đến mức ảnh hưởng hoạt động hoặc an toàn | Dây | Tia nước phun vào vỏ từ mọi hướng |
| 6 | Kín bụi: bụi không lọt vào | Dây | Tia nước mạnh phun vào vỏ từ mọi hướng |
| 7 | Không có mức này | Không có mức này | Ngâm nước tạm thời, theo áp suất và thời gian quy định |
| 8 | Không có mức này | Không có mức này | Ngâm nước liên tục, điều kiện do nhà sản xuất và người dùng thoả thuận, khắt khe hơn mức 7 |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: IEC 60529, Bảng 1 và Bảng 2 (bản tiêu chuẩn do hãng thiết bị đăng lại); bảng giải thích mã IP theo IEC 60529 trong catalogue máy cắt không khí LS Susol/Metasol (2014) và Hyundai. Bảng tóm tắt, không thay toàn văn tiêu chuẩn.
- Mỗi mức có điều kiện thử riêng. Ví dụ mức nước 1 thử bằng hộp nhỏ giọt 1 mm/phút trong 10 phút, vỏ đặt trên bàn xoay; mức 2 là 3 mm/phút, 2,5 phút cho mỗi vị trí nghiêng (IEC 60529, mục 14.2.1 và 14.2.2).
- IP67 và IP68 không tự nói độ sâu và thời gian ngâm. Với IP68, điều kiện do nhà sản xuất và người dùng thoả thuận; hai sản phẩm cùng ghi IP68 có thể được thử ở điều kiện khác nhau. Cần thì hỏi hãng điều kiện thử cụ thể.
- Từ “chống bụi” trên tài liệu quảng cáo không thay được chữ số: theo IEC 60529, chống bụi là mức 5, kín bụi là mức 6; mức 4 chỉ là vật rắn từ 1,0 mm.
3. IP thường gặp trên catalogue đèn công nghiệp
Cùng một kiểu đèn treo trần nhà xưởng, hãng thường có cả bản trong nhà IP20 và bản IP65 trở lên. Vì vậy tên dòng “chống thấm”, “chống ẩm” chỉ để tra; con số cần ghi vào yêu cầu là IP in trong bảng thông số. Bảng dưới lấy đúng IP mà catalogue hãng in ra.
| Hãng (tài liệu) | Dòng đèn | IP in trên catalogue |
|---|---|---|
| Duhal (catalogue 2023) | Đèn LED công nghiệp high bay SAPB, 50–250 W; catalogue ghi dùng trong nhà, môi trường bình thường không hoá chất | IP20 |
| Duhal (catalogue 2023) | Đèn LED công nghiệp chống thấm DDB, 50–150 W | IP65 |
| Paragon (catalogue công nghiệp 2026) | Đèn treo trần PHBFF | IP20 |
| Paragon (catalogue công nghiệp 2026) | Đèn treo trần PHBSS | IP65 |
| Paragon (catalogue công nghiệp 2026) | Đèn pha COFD | IP66 |
| Paragon (catalogue công nghiệp 2026) | Đèn ốp trần PSCA8602L, PSCB8602L | IP54 |
| Paragon (catalogue công nghiệp 2026) | Đèn âm sàn PRGT; đèn dưới nước PSPA | IP67; IP68 |
| Rạng Đông (catalogue công trình dự án 2025–2026) | Đèn LED highbay HBM02 100–250 W | IP66, ghi kèm IK08 |
| Rạng Đông (catalogue công trình dự án 2025–2026) | Đèn LED highbay HB06 100–200 W | IP66 |
| Rạng Đông (catalogue công trình dự án 2025–2026) | Đèn LED chống ẩm M28.V2; hãng ghi ứng dụng cho nhà máy chế biến hải sản, tầng hầm, nơi độ ẩm cao | IP65 |
| Rạng Đông (catalogue công trình dự án 2025–2026) | Nhóm đèn LED ốp trần, hãng ghi dùng trong nhà | IP40 |
Nguồn: Catalogue Duhal 2023, tr. 143 và 145; catalogue công nghiệp Paragon 2026; catalogue công trình dự án Rạng Đông 2025–2026, nhóm ốp trần, chống ẩm, highbay. Hoàng Nhật tổng hợp.
- Khu vực có rủi ro cao về cháy: QCVN 12:2014/BXD mục 2.5.3.5 yêu cầu đèn điện có vỏ bọc với cấp bảo vệ ít nhất IP4X. Quy chuẩn này áp dụng cho hệ thống điện nhà ở và nhà công cộng; với nhà xưởng, đối chiếu tiêu chuẩn mà hồ sơ thiết kế dự án áp dụng.
- Xem các dòng theo nhóm: đèn highbay công nghiệp, đèn pha LED, đèn phản quang công nghiệp.
- Trang dòng theo hãng: đèn highbay Rạng Đông, đèn pha LED Rạng Đông, đèn công nghiệp Duhal. Mã cụ thể trên từng trang có thể khác các mã ví dụ trong bảng; IP của từng mã đọc ở trang mã.
4. Đèn chống nổ: ký hiệu Ex trên catalogue
TCVN 9207:2012 (mục 3.24) gọi nơi có nguy hiểm về nổ là nơi chứa, sử dụng chất rắn hoặc lỏng dễ bay hơi kết hợp với không khí tạo thành hỗn hợp nổ, hoặc quá trình công nghệ có thể tạo ra hỗn hợp nổ. Nơi sinh ra bụi hoặc sợi cháy lơ lửng như xưởng tiện gỗ, xưởng dệt, xưởng bông sợi được xếp vào nơi nguy hiểm về cháy (mục 3.23).
Đèn dùng trong khu vực có khí, bụi dễ cháy nổ phải chọn theo phân vùng nguy hiểm của hồ sơ thiết kế và chứng nhận chống nổ của hãng. Trên catalogue, đèn chống nổ có một chuỗi ký hiệu Ex riêng, in tách khỏi IP. Bảng dưới chép đúng chuỗi mà catalogue công nghiệp Paragon 2026 in ra.
| Mã | Loại | IP (catalogue ghi “cấp chống thấm”) | Chuỗi “tiêu chuẩn phòng nổ” in trên catalogue |
|---|---|---|---|
| BZD 130-60, BZD 130-80, BZD 130-120 | Đèn LED 60, 80, 120 W | IP66 | Ex db IIC T5 Gb, Ex tb IIIC T95°C Db; II 2G Ex db IIC T6 Gb, II 2D Ex tb IIIC T95°C Db |
| ELL601-100, ELL601-150, ELL601-240 | Đèn LED 100, 150, 240 W | IP66 | Ex db IIB+H2 T6/T5 Gb, Ex tb IIIC T80°C/T95°C Db; II 2G Ex db IIB+H2 T6/T5 Gb, II 2D Ex tb IIIC T80°C/T95°C Db |
| ESL101; ESL102 | Đèn exit LED 2 W; đèn sự cố 2 đầu LED 4 W, có pin | IP65 | Ex de ib q IIC T6 Gb, Ex tb IIIC T80°C Db. Catalogue ghi: khu vực khí IIA, IIB, IIC Zone 1, Zone 2; bụi cháy IIIA, IIIB, IIIC Zone 20, 21, 22 |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: Catalogue công nghiệp Paragon 2026, nhóm đèn phòng chống nổ hiệu EEW. Chép nguyên chuỗi ký hiệu, không diễn giải.
- Từng ký tự trong chuỗi Ex (nhóm khí, cấp nhiệt độ, vùng) cần đối chiếu giữa chứng nhận của hãng và phân vùng trong hồ sơ thiết kế. Việc này thuộc trách nhiệm kỹ sư thiết kế.
- Catalogue Duhal 2023 có nhóm “đèn chống nổ” (LSC, SLSC, DCN) và “đèn pha LED chống nổ” (FCN), ghi IP65 hoặc IP54; các trang này không in chuỗi ký hiệu Ex. Dùng cho khu vực nguy hiểm nổ thì đề nghị hãng cung cấp chứng nhận chống nổ của đúng mã.
- Dòng Rạng Đông trong danh mục đèn phòng nổ, chống thấm là bộ đèn LED tube chống ẩm: catalogue LED Rạng Đông 2026 ghi IP65 cho dòng T8 CA02, không in ký hiệu chống nổ. Xem trang dòng Rạng Đông.
- QCVN 12:2014/BXD mục 2.3.8.7 không cho mạch điện của dịch vụ an toàn đi qua khu vực có rủi ro nổ. Yêu cầu điện chung của đèn thoát hiểm xem đèn exit và đèn sự cố.
5. Ghi gì khi gửi yêu cầu báo giá
Yêu cầu đèn cho nhà xưởng nên ghi IP đủ hai chữ số, không ghi chung chung “chống nước”. Khu vực thuộc diện nguy hiểm nổ thì ghi thêm chuỗi Ex hoặc phân vùng theo hồ sơ thiết kế. Cách lập danh mục xem chuẩn bị BOQ để nhận báo giá nhanh.
- Thông tin cần có: công suất, kiểu lắp (treo trần, gắn tường, pha), IP yêu cầu, có yêu cầu chống nổ hay không, số lượng.
- Hoàng Nhật là nhà phân phối uỷ quyền của Rạng Đông và đại lý bán hàng chính thức của Paragon. Dòng đèn công nghiệp Duhal tra ở trang hãng.
- Cần hồ sơ chứng chỉ, chứng nhận chống nổ hoặc biên bản thử IP thì ghi rõ trong yêu cầu; không phải mã nào cũng có sẵn đủ giấy tờ.
Nguồn và phạm vi
- IEC 60529 Bảng 1, Bảng 2, mục 14.2.1–14.2.2 (bản đăng lại) và bảng giải thích mã IP trong catalogue LS Susol/Metasol 2014, Hyundai
- IEC 60050 mục 426-04-02
- TCVN 7447-5-52:2010
- TCVN 9207:2012 mục 3.23, 3.24
- QCVN 12:2014/BXD mục 2.3.8.7, 2.5.3.5
- catalogue công nghiệp Paragon 2026
- catalogue Duhal 2023
- catalogue công trình dự án Rạng Đông 2025–2026 và catalogue LED Rạng Đông 2026. Hoàng Nhật tổng hợp, không thay cho thiết kế điện và hồ sơ phân vùng nguy hiểm nổ