Chọn đèn high bay cho nhà xưởng theo chiều cao treo và góc chiếu

2. Mức cần đạt theo TCVN 7114-1:2008

Mọi giá trị độ rọi trong TCVN 7114-1:2008 là độ rọi duy trì: độ rọi trung bình trên bề mặt làm việc không được nhỏ hơn giá trị trong bảng tại Điều 5. Vùng làm việc liên tục có độ rọi duy trì không nhỏ hơn 200 lux (mục 4.3, 4.3.1). Hệ số duy trì tính toán không nhỏ hơn 0,7 (mục 4.8). Độ đồng đều Emin/Etb không nhỏ hơn 0,7 ở vùng làm việc và 0,5 ở vùng xung quanh lân cận (mục 4.3.4). Chói lóa UGR của hệ thống không vượt UGR_L (mục 4.4.2).

Các yêu cầu này áp lên cả hệ thống chiếu sáng, không đọc được từ thông số một bộ đèn. Một số dòng của bảng tại Điều 5 hay gặp ở xưởng dùng đèn high bay (Em / UGR_L / Ra):

• Máy móc sản xuất thường xuyên cần thao tác bằng tay: 300 lux / 25 / 80 (nhóm 6).
• Rèn, hàn, nguội: 300 lux / 25 / 60; gia công thô và chính xác trung bình, dung sai > 0,1 mm: 300 lux / 22 / 60 (nhóm 14).
• Xưởng lắp ráp chi tiết thô: 200 lux / 25 / 80; chi tiết trung bình: 300 lux / 25 / 80; chi tiết nhỏ: 500 lux / 22 / 80; ghi chú “nhà xưởng cao xem 4.6.2” (nhóm 14).
• Sản xuất cáp: 300 lux / 25 / 80, ghi chú “nhà xưởng cao xem 4.6.2” (nhóm 7, công nghiệp điện).
• Nhà kho, kho lạnh: 100 lux / 25 / 60, 200 lux nếu làm việc thường xuyên; khu vực đóng gói hàng gửi đi: 300 lux / 25 / 60 (nhóm 1). Bảng tại Điều 5 không có dòng riêng cho kho kệ cao.
• Bảng đầy đủ theo khu vực và cách áp dụng xem bài chiếu sáng nhà xưởng chọn đèn theo độ rọi.

3. So sánh một số mã high bay 150 W

Bảng dưới chép thông số các mã high bay 150 W đúng như catalogue hãng in, để thấy cùng một công suất nhưng quang thông, hiệu suất, Ra, IP khác nhau. Ô “—” là catalogue không công bố thông số đó trong bảng của mã. Quang thông ghi nhiều số là theo từng nhiệt độ màu, đúng thứ tự cột nhiệt độ màu.

• Cùng dòng ở các mức 100 W và 200 W theo catalogue: Rạng Đông HB03 290/100W 13.000 / 13.000 / 12.000 lm và HB03 390/200W 26.000 / 26.000 / 24.000 lm; HB08 255/100W 14.500 / 14.500 / 14.000 lm và HB08 300/200W 29.000 / 29.000 / 28.000 lm; Rạng Đông HB06, HBM02, HB03 .PLUS 100 W là 15.000 lm, 200 W là 30.000 lm; Paragon PHBFF100L 13.000 lm, PHBFF200L 26.000 lm; Duhal SAPB509 (100 W) 11.000 lm, SAPB512 (200 W) 21.000 lm; Nanoco NHB10061 (100 W) 13.000 lm, NHB20061 (200 W) 26.000 lm.
• Trong bảng, hai mã cùng 150 W có quang thông 15.750 lm và 22.500 lm. Vì vậy BOQ nên ghi mã đèn hoặc quang thông yêu cầu, không chỉ ghi “high bay 150 W”.
• Paragon PHBSS150L có số hiệu suất trong bảng (150 lm/W) khác ghi chú cùng trang (100 lm/W); PHBFF ghi 110 lm/W nếu sử dụng chóa đèn. Hỏi lại hãng số dùng cho tính toán trước khi chốt mã.
• Duhal ghi trong catalogue 2023: thông số kỹ thuật có dung sai cho phép ±10 %, thông số quang học đo trực tiếp từ chip LED; sản phẩm mặc định ánh sáng trắng 6500 K, 3000 K hoặc 4200 K theo yêu cầu.
• Tuổi thọ in trên catalogue: Rạng Đông HB03 (catalogue đèn LED 2026) 30.000 giờ, HB03 .PLUS, HB06 .PLUS và HBM02 .PLUS 50.000 giờ; Paragon PHBEE, PHBFF 50.000 giờ, PHBSS 30.000 giờ; Nanoco NHB 30.000 giờ.

4. Chiều cao treo, góc chiếu: catalogue cho biết gì

Trang high bay trong catalogue của cả bốn hãng đều không in chiều cao lắp khuyến nghị, cũng không có bảng quy đổi chiều cao treo ra công suất, góc chiếu. Duhal SAPB, SDRP và Nanoco NHB ghi góc chiếu 120° cho cả dòng. Rạng Đông in biểu đồ phân bố quang và “lưới độ rọi” của một đèn; trang high bay Paragon không có cả hai. Vì vậy không có căn cứ cho quy tắc kiểu “treo X m dùng Y W”.

Lưới độ rọi Rạng Đông là hình nón ghi trị số lux của một đèn tại các mức khoảng cách. Đây là số của một đèn đơn lẻ, chưa tính đèn lân cận, phản xạ của tường, trần, sàn và hệ số duy trì, nên không phải độ rọi duy trì Em của gian xưởng.

• Đọc lưới độ rọi như hình minh hoạ để so hai mã, không dùng thay tính toán. Chính catalogue cũng có chỗ không nhất quán: HBM02 200W.PLUS ghi 288 lux ở mức 4 m nhưng 350 lux ở mức 6 m; HB03 390/200W và 390/250W in cùng lưới 234 / 104 / 59 lux (6 m, 9 m, 12 m) dù quang thông khác nhau; HB03 .PLUS 15.000 lm in cùng lưới với HB03 13.000 lm.
• Số đèn, khoảng cách đèn, góc chiếu phù hợp với chiều cao treo được tính trong phần mềm thiết kế chiếu sáng, dùng tệp trắc quang của đúng mã đèn, kích thước gian, hệ số phản xạ và hệ số duy trì không nhỏ hơn 0,7 (TCVN 7114-1:2008, mục 4.8). Kết quả cần đạt Em, độ đồng đều và UGR theo mục 2.
• TCVN 7114-1:2008 ghi rõ tiêu chuẩn không giải thích giải pháp thiết kế, tối ưu hệ thống chiếu sáng cho từng nơi làm việc (Điều 1); phần đó thuộc hồ sơ thiết kế chiếu sáng.
• Khi hỏi mã, xin kèm tệp trắc quang của mã đèn để kỹ sư thiết kế đưa vào phần mềm.

5. Ra, IP, nguồn điện và gửi BOQ

Về hoàn màu, TCVN 7114-1:2008 mục 4.6.2 cho phép ngoại lệ với xưởng cao có đèn công nghiệp treo trên 6 m: không bắt buộc Ra ≥ 80 như nơi làm việc thường xuyên khác. Tuy vậy, chỗ làm việc thường xuyên và nơi cần nhận rõ màu an toàn vẫn phải có biện pháp dùng đèn hoàn màu cao. Rạng Đông HBM02 .PLUS ghi Ra > 70 và HBM03 ghi Ra ≥ 70, nên chỉ dùng được ở vị trí thuộc ngoại lệ này, hoặc ở dòng của bảng tại Điều 5 cho phép Ra 60. Các mã khác trong bảng mục 3 ghi Ra từ 80 trở lên.

Về môi trường, high bay IP20 (Duhal SAPB, SDRP; Paragon PHBFF) hợp với xưởng khô; khu vực ẩm, bụi, rửa nước hoặc có khí, bụi cháy xem đèn chống nước, chống bụi, chống nổ.

• Duhal ghi dòng SAPB không có tính năng chống nhiễu EMC: chỉ phù hợp nhà xưởng ít thiết bị, điện áp ổn định 180–240 V/50 Hz, không phù hợp dự án số lượng lớn có nguồn điện nhiễu. Hãng ghi thời gian dùng trung bình tối đa 12 giờ/ngày hay 4000 giờ/năm, bật tắt không quá 10 lần/ngày (catalogue Duhal 2023, tr. 143).
• Duhal SDRP ghi có chống nhiễu EMC, bảo vệ quá áp, chống ngắn mạch, chịu được sét lan truyền 6 kV, dải điện áp 110–260 V, 50/60 Hz (tr. 144).
• Rạng Đông HB08, HBM02 .PLUS, HB06 .PLUS, HB03 .PLUS ghi dải điện áp 100÷277 V, hệ số công suất 0,95; Paragon PHBEE, PHBFF, PHBSS ghi AC 100–240 V, 50–60 Hz, hệ số công suất ≥ 0,9. Nhiệt độ môi trường Paragon PHBSS ghi -20 đến 50 °C; Nanoco NHB in nhiệt độ hoạt động “-20±45 °C”.
• Cáp cấp cho dãy đèn: tiết diện và sụt áp xem chọn cáp điện hạ thế cho công trình.
• Hoàng Nhật là nhà phân phối uỷ quyền của Rạng Đông và đại lý bán hàng chính thức của Paragon; các mã Duhal, Nanoco tra ở trang hãng. Trang dòng: đèn highbay Rạng Đông, đèn công nghiệp Duhal; mã cụ thể trên từng trang có thể khác các mã ví dụ trong bài.
• Khi gửi BOQ, ghi đủ: mã đèn hoặc quang thông yêu cầu, công suất, nhiệt độ màu, Ra tối thiểu, cấp IP, dải điện áp, số lượng, và có cần tệp trắc quang hay không. Cách lập danh mục xem chuẩn bị BOQ để nhận báo giá nhanh. Cần hồ sơ chứng chỉ thì ghi rõ trong yêu cầu; không phải mã nào cũng có sẵn đủ giấy tờ.