Mục lục (6 mục)
Chọn đèn theo thứ tự nào
Trả lời nhanh
Với nơi làm việc trong nhà, TCVN 7114-1:2008 quy định bốn tiêu chí cho từng loại khu vực và công việc: độ rọi duy trì, độ đồng đều, giới hạn chói lóa UGR và chỉ số hoàn màu Ra. Trước hết chọn mức theo bảng tại Điều 5 cho đúng khu vực. Sau đó chọn loại đèn theo môi trường (bụi, ẩm, chiều cao treo), rồi tính số đèn trong hồ sơ thiết kế chiếu sáng. Đèn sự cố xem đèn exit và đèn sự cố, đèn cho khu vực ẩm, bụi xem đèn chống nước, chống bụi, chống nổ.
TCVN 7114-1:2008 tương đương hoàn toàn ISO 8995-1:2002/Cor 1:2005. Tiêu chuẩn nêu yêu cầu, không hướng dẫn cách thiết kế hệ chiếu sáng cho từng nơi cụ thể (Điều 1); số đèn, công suất, cách bố trí vẫn do kỹ sư thiết kế tính.
Bốn tiêu chí của TCVN 7114-1
Mọi trị số độ rọi trong tiêu chuẩn là độ rọi duy trì: độ rọi trung bình trên bề mặt làm việc không được thấp hơn trị số trong bảng trong suốt thời gian sử dụng, kể cả khi đèn đã giảm quang thông và bám bẩn. Vì vậy tiêu chuẩn yêu cầu hệ số duy trì tính toán không nhỏ hơn 0,7 (mục 4.8).
| Tiêu chí | Quy định | Mục |
|---|---|---|
| Độ rọi duy trì Em | Không nhỏ hơn trị số tại Điều 5; nơi làm việc liên tục không dưới 200 lux. Được tăng hoặc giảm ít nhất một bậc trên thang khi điều kiện nhìn khác giả định | 4.3, 4.3.1 |
| Thang độ rọi | 20 – 30 – 50 – 75 – 100 – 150 – 200 – 300 – 500 – 750 – 1000 – 1500 – 2000 – 3000 – 5000 lux | 4.3.2 |
| Độ đồng đều Uo (Emin/Etb) | Vùng làm việc ≥ 0,7; vùng xung quanh lân cận ≥ 0,5 | 4.3.4 |
| Chói lóa UGR | UGR của hệ thống không vượt UGR_L tại Điều 5; thang 13 – 16 – 19 – 22 – 25 – 28 (số càng nhỏ càng chặt) | 4.4.2 |
| Hoàn màu Ra | Không nên dùng đèn Ra < 80 cho nơi làm việc thường xuyên, trừ xưởng cao có đèn treo trên 6 m (xem mục dưới) | 4.6.2 |
| Hệ số duy trì | Không nhỏ hơn 0,7 | 4.8 |
Nguồn: TCVN 7114-1:2008 Điều 4; bản đăng lại toàn văn, đối chiếu từ hai nguồn trở lên.
- Vùng xung quanh lân cận chỗ làm việc: 500 lux khi độ rọi chỗ làm việc từ 750 lux; 300 lux khi chỗ làm việc 500 lux; 200 lux khi chỗ làm việc 300 lux; từ 200 lux trở xuống thì bằng độ rọi chỗ làm việc (bảng tại mục 4.3.3).
Độ rọi khu vực sản xuất
Bảng tại Điều 5 chia theo ngành và công đoạn. Các dòng hay gặp ở nhà xưởng cơ khí và điện:
| Khu vực, công việc | Em (lux) | UGR_L | Ra |
|---|---|---|---|
| Máy móc sản xuất thường xuyên thao tác bằng tay | 300 | 25 | 80 |
| Rèn, hàn, nguội | 300 | 25 | 60 |
| Gia công thô và chính xác trung bình (dung sai > 0,1 mm) | 300 | 22 | 60 |
| Gia công chính xác (dung sai < 0,1 mm) | 500 | 19 | 60 |
| Xưởng lắp ráp cơ khí: chi tiết thô | 200 | 25 | 80 |
| Xưởng lắp ráp cơ khí: chi tiết trung bình | 300 | 25 | 80 |
| Xưởng lắp ráp cơ khí: chi tiết nhỏ | 500 | 22 | 80 |
| Xưởng lắp ráp cơ khí: công việc chính xác | 750 | 19 | 80 |
| Xử lý bề mặt và sơn | 750 | 25 | 80 |
| Sản xuất cáp; quấn cuộn dây lớn | 300 | 25 | 80 |
| Lắp ráp thiết bị điện: chi tiết trung bình (ví dụ bảng điện) | 500 | 22 | 80 |
| Lắp ráp thiết bị điện: chi tiết chính xác (ví dụ thiết bị đo lường) | 1000 | 16 | 80 |
| Xưởng điện tử thử nghiệm, hiệu chỉnh | 1500 | 16 | 80 |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: TCVN 7114-1:2008, bảng tại Điều 5, nhóm 6 (sản xuất chung), 7 (công nghiệp điện), 14 (cơ khí); bản đăng lại toàn văn, mọi ô khớp giữa các nguồn.
Kho, lối đi và phòng phụ trợ
Khu vực phụ trợ trong nhà máy có mức thấp hơn, nhưng nơi có người làm việc thường xuyên vẫn phải nâng lên theo ghi chú của bảng.
| Khu vực | Em (lux) | UGR_L | Ra | Ghi chú của tiêu chuẩn |
|---|---|---|---|---|
| Lối đi, hành lang | 100 | 28 | 40 | Tạo vùng chuyển tiếp ở cửa ra vào |
| Cầu thang | 150 | 25 | 40 | — |
| Nhà kho, kho lạnh | 100 | 25 | 60 | 200 lux nếu làm việc thường xuyên |
| Khu vực đóng gói hàng gửi đi | 300 | 25 | 60 | — |
| Nơi kiểm tra | 150 | 22 | 60 | 200 lux nếu làm việc thường xuyên |
| Phòng đặt tủ điện | 200 | 25 | 60 | — |
| Phòng gửi đồ, phòng tắm, nhà vệ sinh | 200 | 25 | 80 | — |
| Căng tin | 150 | 25 | 40 | — |
| Văn phòng làm việc chung | 500 | 19 | 80 | — |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: TCVN 7114-1:2008, bảng tại Điều 5, nhóm 1 (khu vực chung) và 22 (văn phòng).
- Bảng không có dòng riêng cho kho kệ cao; trị số cho kho kệ cao lấy theo hồ sơ thiết kế của dự án, không suy từ dòng "nhà kho".
- Nhà máy có phòng điều khiển: tiêu chuẩn chỉ nêu dòng phòng điều khiển trong nhóm nhà máy điện (500 lux, UGR 16, Ra 80); nhà xưởng khác đối chiếu theo hồ sơ thiết kế.
Xưởng trần cao: đèn treo trên 6 m
TCVN 7114-1:2008 (mục 4.6.2) cho phép ngoại lệ về hoàn màu với xưởng cao và chiếu sáng ngoài nhà có đèn công nghiệp treo trên 6 m: không bắt buộc Ra ≥ 80 như nơi làm việc thường xuyên khác. Tuy vậy, chỗ làm việc thường xuyên và nơi cần nhận rõ màu an toàn vẫn phải có biện pháp dùng đèn hoàn màu cao. Nhiều dòng trong bảng ghi "nhà xưởng cao xem 4.6.2" chính là chỉ tới ngoại lệ này.
Treo càng cao thì càng khó đạt độ đồng đều 0,7 ở mặt làm việc với ít đèn; số đèn, góc chiếu và khoảng cách đèn được tính trong phần mềm thiết kế chiếu sáng theo trắc quang của đúng mã đèn, không suy từ công suất.
Chọn loại đèn theo khu vực
Sau khi biết mức độ rọi cần đạt, loại đèn chọn theo chiều cao treo và môi trường. Danh mục đèn công nghiệp chia thành đèn highbay cho xưởng trần cao, đèn pha LED và đèn phản quang công nghiệp; khu vực văn phòng, phụ trợ dùng đèn LED như đèn tuýp, panel.
- Khu vực ẩm, bụi, rửa: chọn theo mã IP, xem đèn chống nước, chống bụi, chống nổ.
- Lối thoát, cầu thang: đèn exit và đèn sự cố theo yêu cầu điện ở bài đèn exit và đèn sự cố.
- Cáp cấp điện cho đèn: tiết diện và sụt áp xem chọn cáp điện hạ thế cho công trình; với chiếu sáng, TCVN 9207:2012 (Bảng 9) giới hạn sụt áp 5 %.
- Hoàng Nhật là nhà phân phối uỷ quyền đèn LED Rạng Đông và đại lý bán hàng chính thức của Paragon; gửi danh sách đèn theo bản vẽ qua chuẩn bị BOQ để nhận báo giá.
Nguồn và phạm vi
- TCVN 7114-1:2008 (ISO 8995-1:2002/Cor 1:2005) Điều 1, mục 4.3, 4.3.1–4.3.4, 4.4.2, 4.6.2, 4.8 và bảng tại Điều 5 — bản đăng lại toàn văn, đối chiếu từ hai nguồn trở lên, tình trạng còn hiệu lực tra ngày 14/10/2026
- TCVN 9207:2012 Bảng 9. Hoàng Nhật tổng hợp, không thay cho thiết kế chiếu sáng