Đèn exit và đèn chiếu sáng sự cố: yêu cầu về điện theo QCVN 12:2014/BXD

2. Nguồn cấp và tự động chuyển

QCVN 12:2014/BXD liệt kê cả pin, ắcqui lẫn tổ máy phát và lộ riêng là nguồn cho dịch vụ an toàn (mục 2.3.7.1). Các mã đèn exit, đèn sự cố nêu trong bài đều có pin gắn trong đèn, nguồn chính 220 V (Paragon, Nanoco ghi 220–240 V). Paragon, Nanoco dùng pin LiFePO4, Ni-Cd hoặc Li-ion tuỳ mã; Duhal dùng pin Nickel Cadmium. Với đèn có pin gắn trong, yêu cầu kiểm soát nguồn tại tủ phân phối không áp dụng (mục 2.3.8.12).

Mục 2.3.8.11 nói về đèn “bình thường không hoạt động”: loại đèn này phải tự sáng khi mạch cấp điện bình thường trong khu vực đặt đèn gặp sự cố. Vì vậy cần biết đèn chạy ở chế độ nào. Catalogue Paragon 2026 ghi PEXF13SC-G2 hoạt động liên tục; PEXK26U, PEXL26U, PEXM27U, PEMG3GC hoạt động liên tục hoặc không liên tục. Duhal 2023 ghi đèn thoát hiểm là loại hoạt động liên tục. Chế độ do thiết kế chọn; đèn đặt ở chế độ không liên tục thì phải đáp ứng mục 2.3.8.11.

• Nguồn cho dịch vụ an toàn lắp cố định ở vị trí thích hợp, có thông gió, thoát khí thải an toàn; sự cố ở nguồn bình thường không được ảnh hưởng bất lợi tới nguồn này (mục 2.3.7.2).
• Nguồn dùng kết hợp cho mục đích khác không được ảnh hưởng nhiệm vụ chính; sự cố ở mạch cho mục đích khác không được làm mất điện dịch vụ an toàn (mục 2.3.7.3).
• Đèn trong hệ thống chiếu sáng khẩn cấp phải tương thích với thời gian chuyển đổi để duy trì mức chiếu sáng quy định (mục 2.3.8.13).
• Tủ điện dịch vụ an toàn cách ly khỏi hệ thống điện bình thường, chịu cháy trong thời gian quy định (mục 2.3.8.6). Phương tiện đóng cắt, điều khiển lắp thành nhóm, dễ nhận biết, đặt ở nơi chỉ người có trách nhiệm tiếp cận (mục 2.3.8.8). Tại vị trí đóng cắt trung tâm lắp thiết bị giám sát và điều khiển nguồn cấp (mục 2.3.8.14).
• QCVN 12:2014/BXD không ghi số giờ chiếu sáng khẩn cấp tối thiểu; mục 2.3.7.1 chỉ yêu cầu thời gian hoạt động “đáp ứng cần thiết … theo quy định”. Số giờ cần đạt lấy theo hồ sơ thiết kế PCCC, rồi so với thời gian chiếu sáng khi mất điện trên catalogue (mục 5).

3. Độ rọi khẩn cấp tối thiểu

Mục 2.3.8.15 của QCVN 12:2014/BXD đặt giá trị độ rọi nhỏ nhất của chiếu sáng khẩn cấp: 0,5 lux trên bề mặt lối đi và cầu thang, 0,2 lux ở các gian phòng, các khu vực để mở. Đây là mức khi mất điện, khác với độ rọi làm việc bình thường của nhà xưởng; độ rọi làm việc xem bài chiếu sáng nhà xưởng chọn đèn theo độ rọi.

Catalogue đèn sự cố, đèn exit công bố quang thông (lm) hoặc cd/m², không công bố lux trên mặt sàn. Vì vậy mức 0,5 lux và 0,2 lux được kiểm trong tính toán chiếu sáng của hồ sơ thiết kế, không đọc thẳng từ catalogue.

• Rạng Đông KC01 2W: quang thông lớn nhất 60 lm, chiếu sáng dự phòng từ 3 giờ trở lên (catalogue đèn LED Rạng Đông 2026).
• Nanoco NDLE036 (downlight chiếu sáng khẩn cấp): quang thông từ 125 lm trở lên, chiếu sáng khẩn cấp 3 giờ (catalogue Nanoco 07/2026).
• Đèn exit ghi theo cd/m²: Paragon PEXK26U, PEXL26U ghi 500 cd/m² (catalogue công nghiệp Paragon 2026); Nanoco NEX2108C1 ghi 10 cd/m² và khoảng cách nhìn thấy 24 m (catalogue Nanoco 07/2026).

4. Cáp cấp điện cho đèn thoát hiểm

TCVN 9207:2012 mục 5.3 yêu cầu dây dẫn và cáp cấp điện cho phụ tải phục vụ phòng hỏa cứu hỏa, thoát hiểm khi xảy ra hỏa hoạn phải có lớp vỏ là vật liệu chống cháy; đèn thoát hiểm là phụ tải đầu tiên được nêu tên. QCVN 12:2014/BXD mục 2.3.8.9 thêm hai yêu cầu: cáp mạch dịch vụ an toàn không phải loại chống cháy hoặc chống nhiễu thì phải cách ly với cáp mạch khác bằng khoảng cách hoặc vật chắn; và phải dùng cáp chịu cháy phù hợp mục 2.1.9. Phân biệt các loại cáp xem cáp chống cháy và cáp chậm cháy.

• Không lắp mạch dịch vụ an toàn trong khoang thang máy, ống thông hơi, thông khói, trừ cáp cho thang máy cứu hộ khi cháy hoặc thang máy có yêu cầu đặc biệt (QCVN 12:2014/BXD, mục 2.3.8.10).
• Mạch dịch vụ an toàn không đi qua vị trí có rủi ro cháy, trừ khi làm từ vật liệu không cháy hoặc được bảo vệ thích hợp; trong mọi trường hợp không đi qua khu vực có rủi ro nổ (mục 2.3.8.7).
• Đường dẫn điện không lắp trên lối thoát hiểm; nếu buộc phải lắp thì có vỏ bọc hoặc vỏ che chắn bảo đảm trong hai giờ không bị cháy và gây cháy, chiều dài nhỏ nhất (mục 2.5.3.2).
• TCVN 9207:2012 mục 5.3 không nêu số hiệu tiêu chuẩn thử cáp. Tiêu chuẩn thử và thời gian chịu lửa ghi theo hồ sơ thiết kế điện và thiết kế PCCC của công trình.

5. Thông số trên catalogue hãng

Bảng dưới chép thông số điện của một số mã đèn thoát hiểm, đèn sự cố tiêu biểu, đúng như catalogue hãng in. Ô “—” là catalogue không công bố thông số đó trong bảng của mã; hồ sơ thiết kế yêu cầu thì cần hỏi lại hãng.

• Thời gian chiếu sáng khi mất điện trên các catalogue này là 2 giờ (Duhal) hoặc 3 giờ (Paragon, Nanoco, Rạng Đông với các mã trong bảng). So với số giờ trong hồ sơ thiết kế PCCC trước khi chốt mã.
• Duhal ghi trong catalogue 2023: thông số kỹ thuật có dung sai cho phép ±10 %; đèn phải được nạp và xả pin định kỳ ít nhất 3 tháng 1 lần, pin sạc đầy trong 24 giờ trước khi sử dụng, tuổi thọ pin giảm dần theo thời gian sử dụng.
• Paragon ghi chế độ kiểm tra định kỳ tự động cho các mã trong bảng; riêng PEMG3GC ghi tuân thủ EN 60598-1, EN 60598-2-22, ISO 7010 (catalogue công nghiệp Paragon 2026).
• Mã IP theo IEC 60529 có hai chữ số: chữ số thứ nhất (0–6) chỉ mức bảo vệ chống vật rắn, chạm vào phần nguy hiểm; chữ số thứ hai (0–8) chỉ mức bảo vệ chống nước. Khi nào cần đèn IP cao hoặc đèn phòng nổ xem đèn chống nước, chống bụi, chống nổ dùng khi nào.
• Khu vực có khí, bụi cháy dùng dòng đèn phòng nổ riêng. Ví dụ Paragon ESL101 (hiệu EEW, đèn EXIT) ghi Ex de ib q IIC T6 Gb, Ex tb IIIC T80°C Db, IP65, sạc 24 giờ, sử dụng 1,5 giờ; Duhal SNC3024, ECN0081, ECN0082 là đèn thoát hiểm chống nổ IP54, lưu điện 2 giờ.
• Hoàng Nhật là nhà phân phối uỷ quyền của Rạng Đông và đại lý bán hàng chính thức của Paragon; các mã Nanoco, Duhal tra ở trang hãng.
• Khi gửi BOQ, ghi đủ: loại đèn (exit 1 mặt, 2 mặt hay chiếu sáng sự cố), chế độ liên tục hay không liên tục, thời gian chiếu sáng khi mất điện theo thiết kế, cấp IP, số lượng. Cách lập danh mục xem chuẩn bị BOQ để nhận báo giá nhanh. Cần hồ sơ chứng chỉ thì ghi rõ trong yêu cầu; không phải mã nào cũng có sẵn đủ giấy tờ.