Cáp chống cháy và cáp chậm cháy: khác nhau thế nào, khi nào phải dùng

2. Cáp chống cháy: giữ mạch khi có lửa

Tên đầy đủ của IEC 60331 là thử nghiệm cáp điện trong điều kiện cháy, toàn vẹn mạch. Phép thử kiểm cáp còn dẫn điện khi bị lửa. Cadivi giới thiệu nhóm cáp này cho hệ thống điện dự phòng, khẩn cấp, báo cháy, phun nước chữa cháy, báo khói, hút khói và đèn thoát hiểm. Bộ tiêu chuẩn chia nhiều phần theo loại cáp và điều kiện thử, nên catalogue thường ghi phần cụ thể. Catalogue GoldCup 2023 và trang cáp CV/FR của Cadivi ghi IEC 60331-21.

Về cấu tạo, catalogue của Cadi-Sun, Cadivi, GoldCup và TAYA đều có lớp băng mica quấn quanh ruột đồng, nằm dưới lớp cách điện. Ví dụ: Cu/Mica/XLPE/Fr-PVC (Cadi-Sun FRN-CXV), Cu/Mica/XLPE/FR-PVC (GoldCup). Phần còn lại giống cáp thường. Cách đọc CV, CXV, DSTA xem CV, CVV, CXV, DSTA khác nhau thế nào. Xem các dòng trong danh mục cáp chống cháy.

• Thời gian và nhiệt độ thử trên catalogue là mô tả của hãng, không trích từ toàn văn tiêu chuẩn. Ví dụ, catalogue GoldCup 2023 mô tả cách hãng thử theo IEC 60331: mẫu cáp vận hành trong lửa 750 °C trong 90 phút, không được ngắn mạch hoặc đứt mạch. Khi hồ sơ thiết kế ghi thời gian chịu lửa, đề nghị hãng cung cấp biên bản thử đúng phần tiêu chuẩn, đúng cấu trúc cáp.
• Nhiều dòng còn công bố theo BS 6387 (tiêu chuẩn Anh, không thuộc IEC 60331). Trang web Cadivi ghi cáp FR chịu cháy 950 °C trong 3 giờ, đạt BS 6387 Cat. C, W, Z. Theo catalogue TAYA 2013: Cat. C là chịu lửa 950 °C trong 3 giờ, Cat. W là chịu lửa kèm phun nước, Cat. Z là chịu lửa 950 °C kèm va đập cơ học trong 15 phút.

3. Cáp chậm cháy: hạn chế cháy lan

Cáp chậm cháy dùng vật liệu cách điện, vỏ bọc chậm cháy để ngọn lửa không chạy dọc theo cáp. Trong catalogue Cadi-Sun, dòng chậm cháy FSN-CV là Cu/Fr-PVC, FSN-CXV là Cu/XLPE/Fr-PVC. Cả hai không có lớp mica như dòng chống cháy FRN. Xem các dòng trong danh mục cáp chậm cháy.

Khi đọc catalogue, cần phân biệt hai mức thử của IEC 60332:

• IEC 60332-1-2: thử trên một dây hoặc một cáp đơn lẻ đặt thẳng đứng. Đạt mức này chưa chứng minh cáp hạn chế được cháy lan khi lắp thành cụm.
• IEC 60332-3: thử trên cụm dây, cáp lắp thẳng đứng, chia theo category. Category A thuộc phần IEC 60332-3-22. Theo mô tả của nhà sản xuất cáp HELU, category A dùng lượng vật liệu cháy lớn nhất (7 lít/m) và áp lửa 40 phút, là mức khắt khe nhất; B, C, D nhẹ dần.
• Cadivi công bố hợp chuẩn cáp chậm cháy theo IEC 60332-3-22:2018 và IEC 60332-3-24:2018, cho cấu trúc Cu/FR-PVC, Cu/FRT-LSHF, Cu/XLPE/FR-PVC, Cu/XLPE/FRT-LSHF.
• Catalogue ghi chung chung IEC 60332 thì hỏi lại hãng là phần 1 hay phần 3, category nào.

4. Ít khói, không halogen (LSZH, LSHF)

LSZH hay LSHF là ký hiệu vật liệu vỏ bọc ít khói, không halogen. Tính chất này đánh giá bằng IEC 61034 (đo mật độ khói khi cáp cháy) và IEC 60754 (đo khí axit halogen và độ axit của khí sinh ra khi đốt vật liệu cáp). Vỏ LSZH không thay cho thử IEC 60331 và không tự làm cáp giữ được mạch khi cháy.

Mỗi hãng viết một kiểu: Cadi-Sun ghi LSZH, Cadivi và GoldCup ghi LSHF, catalogue TAYA 2013 ghi LSFH. Vì vậy, đọc dòng tiêu chuẩn áp dụng trên catalogue, đừng suy từ mấy chữ cái viết tắt.

• Chống cháy + ít khói không halogen: Cadi-Sun FRL-CXL (Cu/Mica/XLPE/LSZH, catalogue ghi IEC 60331, IEC 60332, IEC 61034, IEC 60754); Cadivi CXE/FR-LSHF; TAYA FR-CL (Cu/Mica/XLPE/LSFH).
• Chậm cháy + ít khói không halogen: Cadivi FRT-LSHF; TAYA FPR-CL (Cu/XLPE/LSFH).

5. Khi nào phải dùng

TCVN 9207:2012 áp dụng cho thiết kế đặt đường dẫn điện trong nhà ở và công trình công cộng, điện áp đến 1000 V (mục 1.1). QCVN 12:2014/BXD là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hệ thống điện của nhà ở và nhà công cộng (mục 1.1). Với nhà xưởng, đối chiếu thêm tiêu chuẩn mà hồ sơ thiết kế dự án áp dụng.

• TCVN 9207:2012 mục 5.3 ghi “lớp vỏ là vật liệu chống cháy” nhưng không nêu số hiệu tiêu chuẩn thử. Tiêu chuẩn thử và thời gian chịu lửa cụ thể lấy theo hồ sơ thiết kế điện và thiết kế phòng cháy chữa cháy của công trình.
• Danh sách phụ tải trong mục 5.3 kết thúc bằng dấu “…”, tức là không chỉ có năm phụ tải nêu tên. Phụ tải nào thuộc diện này do hồ sơ thiết kế xác định.

6. Ký hiệu trên catalogue hãng

Ký hiệu chống cháy, chậm cháy không thống nhất giữa các hãng. Chữ FR có khi chỉ cả dòng cáp chống cháy (Cadivi CV/FR, TAYA FR-CV), có khi chỉ vật liệu vỏ FR-PVC, Fr-PVC. Ngay dòng chậm cháy FSN của Cadi-Sun cũng có vỏ Fr-PVC. Bảng dưới chỉ ghi ký hiệu in trong catalogue của chính hãng.

• Trang dòng cáp chống cháy: Cadi-Sun, Cadivi CXV, GoldCup, TAYA CXV.
• Trang dòng cáp chậm cháy: Cadi-Sun, Cadivi CXV.
• Khi gửi BOQ, ghi đủ: chống cháy hay chậm cháy; tiêu chuẩn thử và phần, cấp (ví dụ IEC 60331-21, BS 6387 Cat. C, IEC 60332-3-22); có cần ít khói không halogen; cấu trúc, số lõi, tiết diện, điện áp. Cách lập danh mục xem chuẩn bị BOQ để nhận báo giá nhanh.
• Cần hồ sơ chứng chỉ hoặc biên bản thử thì ghi rõ trong yêu cầu. Không phải dòng nào cũng có sẵn đủ giấy tờ.