Tủ điện âm tường: chọn kích thước theo số module, cấp IP và cách lắp

2. Module là gì: 18 mm, 17,5 mm và 9 mm

MCB (aptomat tép), RCCB (cầu dao chống dòng rò) và RCBO (aptomat chống dòng rò có bảo vệ quá dòng) gắn trên thanh ray DIN 35 mm. Catalogue Chint NXB-63 ghi kiểu gắn là thanh TH35-7.5. Bề rộng thiết bị tính theo module. Catalogue LS ghi MCB LA100H 1 cực rộng 18 mm, và thanh cái răng lược của LS dùng cho thiết bị module 18 mm. ABB ghi RCBO DS271 rộng một module 17,5 mm. Cầu dao cách ly của LS ghi 17,5 mm mỗi cực.

Bảng đặt hàng LS L-series lại đếm theo đơn vị 9 mm ("1 Width module = 9 mm"), nên một cực MCB ghi là 2. Đọc catalogue nào thì xem chú thích đơn vị của catalogue đó. Bảng dưới đã quy mọi bề rộng về mm để cộng cho đúng.

3. Đếm module cho một tủ

Bảng trên cho thấy hai thiết bị cùng 1P+N có thể rộng 18 mm hoặc 36 mm, và MCB dòng lớn rộng hơn MCB dòng nhỏ. Vì vậy hãy đếm theo bề rộng thật của từng mã, không đếm theo số mạch. Phụ kiện gắn kề cũng chiếm chỗ: cuộn cắt từ xa (shunt trip) LA-SHT của LS rộng 18 mm.

Ví dụ giả định, dùng mã LS: một MCB tổng LA63E 2P (36 mm), sáu MCB LA63E 1P (6 × 18 = 108 mm), hai RCBO LB40N 1P+N (2 × 36 = 72 mm). Tổng 216 mm, bằng 12 module 18 mm. Tủ cần ít nhất 12 module cùng thước 18 mm, cộng phần chừa chỗ ở mục 6. Danh sách mạch thật lấy từ bản vẽ. Cách chọn dòng định mức xem chọn MCB theo dòng tải; chọn RCBO hay RCCB xem RCCB, RCBO, ELCB khác nhau thế nào.

• Liệt kê đủ thiết bị gắn thanh DIN: aptomat tổng, RCCB hoặc RCBO, MCB nhánh, phụ kiện gắn kề.
• Tra bề rộng từng mã trong catalogue của hãng, quy về mm theo chú thích đơn vị.
• Cộng lại, chia cho bề rộng một module của tủ định chọn.
• Tủ nhiều hàng: kiểm số module trên mỗi hàng, vì một thiết bị không nằm vắt qua hai hàng.

4. Đọc cỡ tủ và kiểu lắp trong catalogue

Hãng thường ghi cỡ tủ bằng số module trong tên hoặc trong mã. Bảng dưới tóm tắt các dòng tủ trong catalogue tủ điện Sino Vanlock (không ghi năm). Với dòng E4MA, catalogue ghi rõ "chứa 18-24 Module" cho mã E4MA 18/24. Các dòng E4 khác cũng dùng mã hai số, nhưng tên sản phẩm không ghi chữ module, nên cần hỏi hãng cách đọc. Mã và tên sản phẩm cũng không ghi bề rộng một module của tủ. Trước khi đặt hàng, đối chiếu với thiết bị định lắp.

Lắp âm (lắp chìm) là đặt đế tủ vào hốc tường, chỉ để lộ mặt tủ. Lắp nổi là bắt cả vỏ tủ lên mặt tường. Dòng EM của Sino có cùng số module ở cả hai kiểu: hậu tố PL là lắp chìm, PS là lắp nổi. Trong mã và tên sản phẩm, chỉ dòng tủ 3 pha CDA ghi kích thước, ví dụ CDA12 là 370 × 460 × 117 mm. Với dòng khác, lấy bản vẽ kích thước của hãng để biết độ sâu đế trước khi đục tường.

5. Cấp IP và vị trí đặt tủ

Mã IP (IEC 60529) gồm hai chữ số. Chữ số thứ nhất chỉ mức chống chạm và vật rắn: 2 là ngón tay thử đường kính 12 mm không chạm được phần nguy hiểm, 3 là que thử 2,5 mm không lọt vào, 4 là dây thử 1,0 mm không lọt vào. Chữ số thứ hai chỉ mức chống nước: 1 là thử nước nhỏ giọt thẳng đứng, 2 là nhỏ giọt khi vỏ nghiêng 15°.

Aptomat đứng riêng có cấp IP thấp hơn: Chint ghi MCB NXB-63 đạt IP20 khi lắp trần và IP40 khi lắp trong tủ phân phối. Với cả tủ, Schneider Electrical Installation Guide yêu cầu chọn cấp IP và IK (mức chịu va đập theo IEC 62262) theo điều kiện bên ngoài của IEC 60364-5-51. Mức khuyến nghị của hãng ở bảng dưới, áp dụng khi quy định từng nước không yêu cầu khác. Nơi ướt hoặc ngoài trời cần dòng vỏ ghi cấp IP cao, ví dụ dòng CK của Sino ghi IP65/55.

Về vị trí, QCVN 12:2014/BXD cấm lắp tủ điện ở dưới hoặc trong phòng vệ sinh, phòng tắm, chỗ rửa, phòng giặt và phòng có hoá chất (mục 2.1.12.8).

6. Chừa chỗ, nhiệt và các bước chọn

Số module dự phòng do thiết kế quyết định. Các nguồn của bài này không nêu một tỷ lệ chung. Lắp càng nhiều aptomat sát nhau thì dòng làm việc càng phải giảm. Chint khuyến nghị cho MCB NXB-63: từ 4 đến 6 chiếc sát nhau dùng 0,86–0,80 In (In là dòng định mức), từ 7 đến 9 chiếc dùng 0,78–0,76 In, trên 9 chiếc dùng 0,76 In. Nhiệt độ xung quanh cứ tăng 10 °C so với nhiệt độ chuẩn 30 °C thì giảm thêm 0,03–0,05 In.

Với tủ theo IEC 61439, Schneider Electrical Installation Guide ghi: tủ một ngăn có dòng định mức đến 630 A được phép kiểm độ tăng nhiệt bằng tính toán, nhưng bắt buộc giảm 20 % dòng định mức của các mạch. Khi phối hợp aptomat với cáp, xem phối hợp cáp và aptomat.

• Xác định vai trò tủ (tủ phụ căn hộ, tầng, phòng) và dòng tổng. Tủ trong phạm vi IEC 61439-3 có InA không quá 250 A.
• Chọn thiết bị và đếm module như mục 3, theo bề rộng ghi trong catalogue của hãng.
• Chọn tủ có số module lớn hơn tổng, cộng phần dự phòng theo thiết kế. Kiểm bề rộng module của tủ khớp với thiết bị.
• Chọn cấp IP, IK theo nơi đặt. Không đặt tủ trong khu vệ sinh, tắm, giặt (QCVN 12:2014/BXD mục 2.1.12.8).
• Chọn lắp âm hay nổi. Lắp âm thì lấy bản vẽ để kiểm độ sâu đế với chiều dày tường.
• Kiểm hệ số giảm dòng khi nhiều aptomat lắp sát nhau. Chọn thiết bị trong tủ xem chọn thiết bị đóng cắt cho tủ điện hạ thế.