Mục lục (7 mục)
1. Điểm chung: thiết bị bảo vệ dòng điện dư
Trả lời nhanh
QCVN 12:2014/BXD gọi chung nhóm này là thiết bị bảo vệ theo dòng điện dư (RCD): thiết bị cắt mạch điện khi dòng điện dư tăng đến một giá trị nhất định (mục 1.4.24). Ngưỡng tác động định mức ghi trên thiết bị là IΔn, tính bằng mA.
RCCB, RCBO và ELCB đều là RCD. Chúng khác nhau ở hai điểm: có tự chống quá dòng hay không, và dạng vỏ, dải dòng.
2. So sánh ba loại
Bảng dưới lấy thông số từ catalogue Mitsubishi và LS, hai hãng có đủ cả ba loại. Dải dòng và IΔn là ví dụ của từng dòng sản phẩm; hãng khác có dải khác.
| RCCB | RCBO | ELCB | |
|---|---|---|---|
| Chống dòng rò | Có | Có | Có |
| Chống quá tải, ngắn mạch | Không | Có (bộ cắt nhiệt-từ) | Có |
| Tiêu chuẩn ghi trên catalogue | IEC 61008-1 | IEC 61009-1 | IEC 60947-2 (dòng cắt Icu, Ics) |
| Dạng | Gắn thanh DIN | Gắn thanh DIN | Aptomat khối, cùng kích thước MCCB (LS) |
| Ví dụ dải dòng | 25, 40, 63 A (Mitsubishi BV-D) | 6–40 A (Mitsubishi BV-DN) | từ 5 A tới 800 A (Mitsubishi NV) |
| Ví dụ IΔn | 30, 300 mA | 30, 100, 300 mA | 30, 100, 200, 500 mA; có loại trễ thời gian |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: Catalogue Mitsubishi dòng DIN BV-D, BV-DN và World Super MCCB/ELCB dòng NV (không ghi năm); catalogue LS L-series (03/2024) và Metasol MCCB/ELCB (07/2024).
3. RCCB: phải đi cùng aptomat
RCCB (Residual Current Circuit Breaker) chỉ có bộ phận phát hiện dòng rò: catalogue Mitsubishi ghi dòng RCCB BV-D không có bộ cắt quá dòng, LS ghi RCCB chỉ bảo vệ dòng rò. Trong khi đó, QCVN 12:2014/BXD yêu cầu dây tải điện phải được bảo vệ bằng thiết bị tự động cắt khi quá tải và ngắn mạch (mục 2.6.1.2). Vì vậy RCCB luôn lắp cùng một MCB hoặc MCCB chống quá dòng, chọn theo dòng tải của mạch.
4. RCBO: một thiết bị cho một mạch
RCBO (Residual Current Circuit Breaker with Overcurrent protection) gộp chống dòng rò với chống quá tải và ngắn mạch. LS ghi chức năng của RCBO là dòng rò, quá tải, ngắn mạch; Chint ghi dòng NXBLE-63 có chống quá tải, chống ngắn mạch và tác động theo dòng điện dư, với các mức IΔn 30, 50, 75, 100, 300 mA.
Vì có phần chống quá dòng, RCBO cũng có đặc tính tác động như MCB. Mitsubishi BV-DN có đặc tính C; ABB ghi dải B từ 3 đến 5 In, C từ 5 đến 10 In ngay trong bảng RCBO. Cách đọc xem đường cong B, C, D của aptomat.
5. ELCB: aptomat khối chống dòng rò
ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker) là tên mà catalogue các hãng như Mitsubishi, LS dùng cho aptomat khối có chống dòng rò. Mitsubishi xếp dòng ELCB NV chung catalogue với MCCB, có dòng cắt Icu, Ics theo IEC 60947-2. LS ghi ELCB Metasol có khung từ 30 đến 1200AF, cùng kích thước ngoài với MCCB.
Dải dòng của ELCB lớn hơn nhiều so với RCBO dạng DIN: Mitsubishi NV từ 5 A tới 800 A, LS khung tới 1200AF. Mitsubishi có loại cắt nhanh (cắt tối đa 0,04 s ở 5 IΔn) và loại trễ thời gian với IΔn 100, 200, 500 mA. Chọn dòng cắt cho ELCB giống như MCCB, xem chọn MCCB theo dòng ngắn mạch.
6. Chọn ngưỡng IΔn theo QCVN 12
QCVN 12:2014/BXD đặt các ngưỡng và yêu cầu sau cho RCD trong nhà ở và nhà công cộng:
- Mạch có dụng cụ cầm tay: RCD có dòng làm việc không quá 30 mA làm bảo vệ bổ sung (mục 2.3.3.4).
- RCD làm bảo vệ bổ sung chống điện giật: dòng điện dư tác động danh định không vượt quá 30 mA (mục 2.4.2.6).
- Sơ đồ TT và TN-S: phải lắp RCD để bảo vệ chống sự cố chạm vỏ (mục 2.4.2.2).
- Phòng chống cháy do điện: dùng RCD có dòng tác động tối đa 0,5 A (mục 2.5.2.2).
- Phải dùng RCD tác động bằng dòng điện, không dùng loại tác động bằng điện áp (mục 2.3.3.2).
- RCD phải cách ly được tất cả các dây đang có điện của mạch nó bảo vệ (mục 2.3.3.1); không luồn dây PE qua mạch từ của RCD (mục 2.3.2.1).
7. Loại AC, A, F, B
Ngoài IΔn, RCD còn chia theo dạng dòng rò phát hiện được. Bốn loại lồng vào nhau: loại B đáp ứng cả yêu cầu của F, A và AC (Schneider Electrical Installation Guide). Catalogue ghi loại ngay cạnh IΔn: Mitsubishi BV-D, BV-DN là loại AC; LS có AC, A và B; Chint NXBLE-63 có AC và A. Khi gửi danh sách theo mẫu ở bài chuẩn bị BOQ để nhận báo giá nhanh, ghi rõ IΔn và loại của từng mạch.
| Loại | Phát hiện được | Dùng cho |
|---|---|---|
| AC | Dòng rò xoay chiều hình sin | Phần lớn ứng dụng thông thường |
| A | Như AC, thêm dòng một chiều dạng xung | Tải điện tử một pha có bộ chỉnh lưu |
| F | Như A, thêm dòng rò nhiều tần số | Mạch có biến tần một pha (máy giặt, điều hoà dùng biến tần) |
| B | Như F, thêm dòng một chiều phẳng | Tải có chỉnh lưu ba pha: biến tần, hệ điện mặt trời, trạm sạc xe điện, thiết bị y tế |
Nguồn: Schneider Electric, Electrical Installation Guide, mục "Types of RCDs" (truy cập 14/10/2026).
Nguồn và phạm vi
- QCVN 12:2014/BXD mục 1.4.24, 2.3.2.1, 2.3.3.1, 2.3.3.2, 2.3.3.4, 2.4.2.2, 2.4.2.6, 2.5.2.2, 2.6.1.2
- catalogue Mitsubishi dòng DIN và World Super MCCB/ELCB (không ghi năm)
- LS L-series (03/2024), Metasol (07/2024)
- Chint NXBLE-63 (11/2025)
- ABB System pro M (không ghi năm)
- Schneider Electric, Electrical Installation Guide (truy cập 14/10/2026). Hoàng Nhật tổng hợp, không thay cho thiết kế và tính toán của kỹ sư
