Chọn thiết bị đóng cắt cho tủ điện hạ thế: từ tủ tổng tới mạch cuối

2. Bốn câu hỏi cho mỗi thiết bị

Dù là ACB, MCCB hay MCB, mỗi thiết bị đóng cắt đều phải qua cùng bốn câu hỏi. Ba câu đầu bắt nguồn từ yêu cầu bảo vệ quá dòng của QCVN 12:2014/BXD (mục 2.6), câu thứ tư từ yêu cầu chống điện giật (mục 2.3, 2.4).

• Dòng định mức bao nhiêu? Thiết bị chống quá tải phải thoả IB ≤ In ≤ Iz và I2 ≤ 1,45 × Iz (QCVN 12:2014/BXD, mục 2.6.3.1); Iz tra ở bảng dòng điện cho phép của cáp. Cách làm cho một mạch cụ thể xem chọn MCB theo dòng tải, hoặc dùng công cụ chọn aptomat.
• Dòng cắt bao nhiêu? Dòng cắt không được nhỏ hơn dòng ngắn mạch dự kiến tại chỗ lắp, trừ khi phía nguồn đã có thiết bị đủ khả năng cắt và hai thiết bị phối hợp được (mục 2.6.5.4). Xem chọn MCCB theo dòng ngắn mạch.
• Đặc tính tác động nào? Với MCB là đường cong B, C hoặc D; với MCCB, ACB là bộ cắt nhiệt-từ cố định hay bộ cắt điện tử chỉnh được. Xem đọc đường cong B, C, D của aptomat.
• Có cần chống dòng rò không? Mạch có dụng cụ cầm tay phải có thiết bị bảo vệ dòng điện dư (RCD) có dòng tác động dư định mức IΔn không quá 30 mA (mục 2.3.3.4). Xem RCCB, RCBO, ELCB khác nhau thế nào.

3. Tủ tổng: ACB hay MCCB

IEC 60947-2 chia aptomat theo loại chọn lọc. Loại B có dòng chịu ngắn hạn định mức (Icw) và cho phép trễ cắt ngắn mạch, để thiết bị phía dưới cắt trước; loại này thường là máy cắt không khí (ACB) và một số MCCB cỡ lớn. Loại A gồm các aptomat còn lại, thường là MCCB và MCB, cắt tức thời khi ngắn mạch (Schneider Electrical Installation Guide, mục "Selectivity categories").

Bảng LS ở trên cho thấy cả ACB và MCCB khung lớn đều có mặt ở tủ tổng. Khi nào chọn loại nào, và khi nào cần bộ chuyển nguồn tự động cho máy phát: xem ACB và ATS dùng khi nào.

4. Mạch cuối: MCB và chống dòng rò

Ở mạch cuối, MCB lo quá tải và ngắn mạch, còn việc phát hiện dòng rò là của RCD (QCVN 12:2014/BXD, mục 1.4.24). Với sơ đồ nối đất TT và TN-S, quy chuẩn yêu cầu lắp RCD để bảo vệ chống sự cố chạm vỏ (mục 2.4.2.2). RCCB chỉ chống dòng rò nên phải đi cùng một aptomat; RCBO gộp cả hai việc vào một thiết bị.

5. Phối hợp giữa các tầng

Các tầng aptomat phải làm việc cùng nhau theo hai cách. Chọn lọc: khi sự cố ở mạch dưới, chỉ aptomat ngay phía trên chỗ sự cố cắt, phần còn lại của hệ thống vẫn có điện. Bảo vệ dự phòng (cascade): aptomat phía trên đủ khả năng cắt dòng ngắn mạch lớn nhất, cho phép phía dưới dùng aptomat dòng cắt thấp hơn, nhưng chỉ với những tổ hợp có trong bảng của nhà chế tạo. Chi tiết ở bài phối hợp cáp và aptomat.

6. Cần gửi gì để nhận báo giá đúng mã

Thiết bị đóng cắt cùng dòng định mức có thể khác nhau ở dòng cắt, số cực và đặc tính, nên một dòng "MCCB 100 A" chưa đủ để chọn mã. Khi gửi yêu cầu, ghi rõ các thông tin dưới đây, hoặc gửi kèm sơ đồ nguyên lý tủ. Cách lập bảng khối lượng: chuẩn bị BOQ để nhận báo giá.

• Loại thiết bị và số cực (1P, 2P, 3P, 4P).
• Dòng định mức In, hoặc dải chỉnh với bộ cắt điện tử.
• Dòng cắt yêu cầu và điện áp đi kèm (ví dụ Icu ở 415 V).
• Đặc tính B, C, D với MCB; nhiệt-từ hay điện tử với MCCB, ACB.
• Với RCD: dòng tác động IΔn (30 mA, 100 mA, 300 mA…) và loại AC, A hoặc B.
• Hãng chỉ định trong hồ sơ thiết kế, nếu có.