Mục lục (5 mục)
1. Một MCB có hai phần cắt
Trả lời nhanh
Theo hướng dẫn chọn đường cong MCB của Chint và Schneider Electrical Installation Guide, MCB thông dụng có bộ cắt nhiệt-từ. Phần nhiệt phản ứng với quá tải kéo dài, quá tải càng nhiều thì cắt càng nhanh. Phần từ phản ứng với dòng tăng vọt khi ngắn mạch và cắt gần như tức thời. B, C, D chỉ khác nhau ở ngưỡng của phần từ: dòng tăng vọt tới mức nào thì aptomat cắt ngay.
Đường cong không thay cho việc chọn dòng định mức. Chọn In trước theo dòng tải và dây, sau đó mới chọn B, C hay D theo tính chất tải.
2. Ngưỡng cắt tức thời B, C, D
Catalogue ghi ngưỡng tức thời bằng hai mốc thử. Ở mốc thấp, aptomat không được cắt tức thời. Ở mốc cao, aptomat phải cắt trong thời gian quy định. Bảng dưới lấy theo bảng thử của ABB. Mitsubishi ghi cùng dải cho dòng BH-D: B từ 3 đến 5 In, C từ 5 đến 10 In, D từ 10 đến 20 In.
Giới hạn trên của đặc tính D mỗi hãng một khác. IEC 60898 cho phép tới 50 In, còn nhiều nhà sản xuất châu Âu đặt từ 10 đến 14 In (Schneider Electrical Installation Guide). Vì vậy khi chọn D cho tải có dòng khởi động lớn, hãy đọc ngưỡng trên catalogue của đúng mã.
| Đặc tính | Không cắt tức thời ở | Phải cắt tức thời ở | Thời gian cắt |
|---|---|---|---|
| B | 3 In | 5 In | dưới 0,1 s |
| C | 5 In | 10 In | dưới 0,1 s |
| D | 10 In | 20 In | dưới 0,15 s |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: Catalogue ABB System pro M, bảng "Tripping characteristic" theo IEC/EN 60898 (không ghi năm). Mitsubishi dòng BH-D ghi cùng dải 3–5, 5–10, 10–20 In.
3. Phần cắt quá tải giống nhau
Cả ba đặc tính dùng chung hai mốc thử quá tải. Với In đến 63 A: ở 1,13 In aptomat không cắt trong 1 giờ; ở 1,45 In aptomat phải cắt trong vòng 1 giờ. ABB và Chint đều ghi hai mốc này trong bảng thử theo IEC 60898.
Mốc 1,45 In chính là dòng tác động quy ước I2 trong điều kiện I2 ≤ 1,45 × Iz của QCVN 12:2014/BXD (mục 2.6.3.1). Với MCB có I2 = 1,45 In, điều kiện này tự thoả khi In ≤ Iz. Điều kiện ngắn mạch của dây thì phải kiểm riêng, xem phối hợp cáp và aptomat.
| Dòng thử | Yêu cầu | Thời gian |
|---|---|---|
| 1,13 In | Không cắt | trên 1 giờ (In ≤ 63 A); trên 2 giờ (In > 63 A) |
| 1,45 In | Phải cắt | dưới 1 giờ (In ≤ 63 A); dưới 2 giờ (In > 63 A) |
Nguồn: Catalogue ABB System pro M, mục "Thermal trip" theo IEC/EN 60898; Chint NXB-63 (11/2025) ghi cùng mốc 1,13 In và 1,45 In.
4. Chọn đường cong theo tải
Hướng dẫn chọn đường cong MCB của Chint (15/10/2025) chia theo dòng khởi động của tải. Theo hãng, động cơ xoay chiều thông thường kéo khoảng 5 đến 8 lần dòng định mức khi khởi động, trong thời gian dưới 1 giây. Vì thế MCB đặc tính B lắp cho động cơ hay cắt ngay lúc bật máy.
Đây là hướng dẫn chung của một hãng. Dòng khởi động của từng thiết bị ghi trên catalogue của thiết bị đó. Hồ sơ thiết kế chỉ định đặc tính khác thì làm theo hồ sơ thiết kế.
- B: tải thuần trở, khởi động êm như mạch chiếu sáng, thiết bị sưởi, mạch điều khiển.
- C: tải hỗn hợp trong công trình thương mại và công nghiệp, động cơ nhỏ, bơm, quạt.
- D: tải có dòng khởi động rất lớn như động cơ lớn, máy biến áp, máy hàn, máy phát.
5. Đặc tính có sẵn theo dòng sản phẩm
Không phải dòng MCB nào cũng có đủ ba đặc tính. Ví dụ trong catalogue Mitsubishi, dòng 1 cực + trung tính chỉ có đặc tính C. Cần B hoặc D thì kiểm bảng mã của dòng trước khi chốt. Tủ lớn hơn dùng loại aptomat khác, xem chọn thiết bị đóng cắt cho tủ điện hạ thế. Muốn ra nhanh nấc In, số cực và đường cong cho một mạch, dùng công cụ chọn aptomat; nhiều mạch thì gửi danh sách theo mẫu ở bài chuẩn bị BOQ để nhận báo giá nhanh.
| Hãng, dòng | Đặc tính | Dòng định mức | Dòng cắt | Tiêu chuẩn ghi trên catalogue |
|---|---|---|---|---|
| Mitsubishi BH-D6 | B, C, D | 0,5–63 A | 6 kA | IEC 60898-1 |
| Mitsubishi BH-D10 | B, C, D | 0,5–63 A | 10 kA | IEC 60898-1 |
| Mitsubishi BH-DN (1 cực + N) | C | 6–20 A | 4,5 kA | IEC 60898-1 |
| LS L-series | B, C, D | theo mẫu | 4,5 / 6 / 10 kA tuỳ mẫu | — |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: Catalogue Mitsubishi dòng DIN BH-D (không ghi năm; bản 03/2023 ghi cùng thông số); catalogue LS MCB, RCD L-series (03/2024).
Nguồn và phạm vi
- Catalogue ABB System pro M (không ghi năm)
- catalogue Mitsubishi dòng DIN BH-D, BH-DN (không ghi năm và bản 03/2023)
- catalogue Chint NXB-63 (11/2025)
- catalogue LS L-series (03/2024)
- Chint, "Guide to MCB Trip Curves" (15/10/2025)
- Schneider Electric, Electrical Installation Guide, mục "Fundamental characteristics of a circuit-breaker" (truy cập 14/10/2026)
- QCVN 12:2014/BXD mục 2.6.3.1. Hoàng Nhật tổng hợp, không thay cho thiết kế và tính toán của kỹ sư