Chọn MCB theo dòng tải

2. Xác định dòng tính toán IB

IB lấy từ bản tính phụ tải của mạch. Với tải ba pha, tính dòng từ công suất theo P = √3 × U × I × cosφ, tức I = P / (√3 × U × cosφ). Hệ số cosφ lấy theo thông số của thiết bị.

3. Chọn dòng định mức In

MCB có dãy dòng định mức ưu tiên theo IEC 60898-1 (mục 5.3.2): 6, 8, 10, 13, 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63, 80, 100, 125 A. Chọn nấc nhỏ nhất không thấp hơn IB, rồi kiểm lại với Iz của dây.

Iz tra trong bảng khả năng mang dòng của TCVN 7447-5-52:2010. Trị số phụ thuộc vật liệu ruột, cách điện, số ruột mang tải và cách lắp. Bảng đầy đủ ở bài bảng tra dòng điện cho phép của cáp; cách đọc thông số in trên cáp ở bài đọc thông số cáp điện theo TCVN. Ví dụ: dây đồng cách điện PVC 2,5 mm², hai ruột mang tải, đi trong ống trên tường (phương pháp B1), ở 30 °C có Iz = 24 A (Bảng B.52.2). Mạch có IB = 18 A thì chọn MCB 20 A, vì 18 ≤ 20 ≤ 24.

Nhiệt độ môi trường khác 30 °C, hoặc nhiều mạch đi chung, thì nhân Iz với hệ số hiệu chỉnh (Bảng B.52.14, B.52.17). Điều kiện I2 ≤ 1,45 × Iz kiểm theo I2 ghi trong tiêu chuẩn sản phẩm hoặc catalogue hãng. Với MCB theo IEC 60898, catalogue ABB và Chint ghi dòng tác động quy ước là 1,45 In. Hai điều kiện này và điều kiện ngắn mạch của dây được gom lại ở bài phối hợp cáp và aptomat.

4. Chọn số cực

Thiết bị bảo vệ quá dòng phải lắp trên mọi dây pha (QCVN 12:2014/BXD, mục 2.6.2.2). Số cực đi theo kiểu mạch và điện áp định mức như IEC 60898-1 (Bảng 1):

Riêng MCB 1 cực và 2 cực, nhìn số cực chưa biết được điện áp định mức. Xem điện áp trên catalogue của đúng mã.

• 1 cực: mạch một pha, 230 V; hoặc 230/400 V khi dùng ba aptomat 1 cực cho mạch ba pha.
• 2 cực: mạch một pha, 230 V khi nối pha–trung tính hoặc 400 V khi nối pha–pha.
• 3 cực: mạch ba pha 3 hoặc 4 dây, 400 V.
• 4 cực: mạch ba pha 4 dây, 400 V.

5. Chọn đặc tính B, C, D

Chữ B, C, D trên MCB là ngưỡng cắt tức thời khi ngắn mạch: khoảng 3–5, 5–10 và 10–20 lần In (catalogue Mitsubishi và ABB). Tải có dòng khởi động lớn như động cơ, máy biến áp cần ngưỡng cao hơn để aptomat không cắt nhầm lúc đóng điện. Cách đọc bảng thử và cách chọn theo tải xem ở bài đọc đường cong B, C, D của aptomat.

6. Chọn dòng cắt ngắn mạch

Dòng ngắn mạch dự kiến tại từng điểm phải được tính hoặc đo (QCVN 12:2014/BXD, mục 2.6.5.1). Dòng cắt của aptomat không được nhỏ hơn dòng ngắn mạch dự kiến tại chỗ lắp. Ngoại lệ duy nhất: phía nguồn đã có thiết bị bảo vệ đủ khả năng cắt, và hai thiết bị phối hợp được theo dữ liệu của nhà chế tạo (mục 2.6.5.4).

Dòng cắt luôn đi kèm một mức điện áp (IEC 60050, mục 441-17-08). Cùng một mã, catalogue có thể ghi trị số khác nhau ở từng mức điện áp, nên đọc đúng cột điện áp của mạch. Aptomat dân dụng theo IEC 60898 ghi khả năng cắt là Icn; aptomat công nghiệp theo IEC 60947-2 ghi Icu (Schneider Electrical Installation Guide).

Cùng một cỡ dòng, một hãng thường có vài dòng MCB với dòng cắt khác nhau. Ví dụ Mitsubishi BH-D6 có dòng cắt 6 kA, BH-D10 có 10 kA; Chint NXB-63 ghi 6 000 A, NXB-63H ghi 10 000 A. Dòng ngắn mạch tại tủ vượt mức MCB chịu được thì chuyển sang MCCB, xem chọn MCCB theo dòng ngắn mạch.

7. Khi nào cần thêm chống giật

Phát hiện dòng rò là việc của thiết bị bảo vệ theo dòng điện dư (RCD) như RCCB, RCBO: thiết bị cắt mạch khi dòng điện dư tăng tới ngưỡng (QCVN 12:2014/BXD, mục 1.4.24). Mạch có dụng cụ cầm tay phải có RCD với dòng tác động không quá 30 mA (mục 2.3.3.4). Sơ đồ TT và TN-S phải lắp RCD để bảo vệ chống sự cố chạm vỏ (mục 2.4.2.2). Chọn RCCB hay RCBO xem ở bài RCCB, RCBO, ELCB khác nhau thế nào. Đã có dòng tải và tiết diện dây của từng mạch: thử công cụ chọn aptomat để ra nấc In, số cực và dòng cắt tối thiểu, hoặc gửi danh sách theo mẫu ở bài chuẩn bị BOQ để nhận báo giá nhanh.