Mục lục (6 mục)
1. Đọc hai chữ số của mã IP
Trả lời nhanh
IP là chỉ số cấp bảo vệ của vỏ thiết bị (QCVN 12:2014/BXD, mục 1.5.2), quy định trong IEC 60529. Chữ số thứ nhất chạy từ 0 đến 6, chỉ mức chống vật rắn, bụi và chống chạm vào phần nguy hiểm. Chữ số thứ hai chạy từ 0 đến 8, chỉ mức chống nước (IEC 60529; QCVN 12:2014/BXD, Phụ lục B).
Chữ số nào không cần nêu thì thay bằng X, ví dụ IPX5 chỉ nói về nước, IP2X chỉ nói về vật rắn. Vỏ chỉ được ghi một cấp của chữ số thứ nhất khi đạt cả các cấp thấp hơn (IEC 60529).
| Chữ số | Chữ số thứ nhất: vật rắn, bụi | Chữ số thứ hai: nước |
|---|---|---|
| 0 | Không bảo vệ | Không bảo vệ |
| 1 | Vật rắn từ 50 mm | Giọt nước rơi thẳng đứng |
| 2 | Vật rắn từ 12,5 mm | Giọt nước rơi thẳng đứng khi vỏ nghiêng tới 15° |
| 3 | Vật rắn từ 2,5 mm | Nước phun nghiêng tới 60° so với phương thẳng đứng |
| 4 | Vật rắn từ 1,0 mm | Nước bắn từ mọi hướng |
| 5 | Chống bụi: bụi lọt vào không đủ gây hại hoặc mất an toàn | Tia nước từ mọi hướng |
| 6 | Kín bụi: bụi không lọt vào | Tia nước mạnh từ mọi hướng |
| 7 | Không có mức này | Ngâm nước tạm thời |
| 8 | Không có mức này | Ngâm nước liên tục, điều kiện do nhà sản xuất và người dùng thoả thuận, nặng hơn mức 7 |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: IEC 60529 ấn bản 2.1 (2001), bảng chữ số đặc trưng thứ nhất và thứ hai; QCVN 12:2014/BXD, Phụ lục B.
2. IP44 và IP67 khác nhau ở đâu
Ổ cắm, phích cắm công nghiệp thường gọi là CEE, làm theo IEC 60309-1/-2 (catalogue Bals, Mennekes). Mennekes ghi: mọi ổ cắm, phích cắm CEE phải đạt IP44 hoặc IP67, loại dòng định mức 100/125 A luôn phải IP67. Cách đọc màu, số cực trên thân ổ cắm xem ổ cắm, phích cắm công nghiệp: đọc mã màu, IP, số cực.
Hai cấp khác nhau ở cả hai chữ số. Chữ số thứ nhất 4 chỉ bảo đảm que thử 1,0 mm không lọt vào, bụi mịn chưa được xét; chữ số 6 là kín bụi, thử trong buồng bụi có hút chân không. Chữ số thứ hai 4 là nước bắn từ mọi hướng; chữ số 7 là ngâm nước tạm thời (IEC 60529).
Điểm hay bị hiểu nhầm: chữ số 7, 8 không bao hàm 5, 6. Vỏ chỉ ghi IPX7 hoặc IPX8 được coi là không phù hợp với tia nước, trừ khi ghi kép như IPX5/IPX7 hoặc IPX6/IPX7 (IEC 60529). Nghĩa là IP67 chịu được ngâm nước nhưng chưa được thử với vòi xịt.
| Hạng mục | IP44 | IP67 |
|---|---|---|
| Vật rắn, bụi | Que thử đường kính 1,0 mm không lọt vào (mục 13.2) | Kín bụi: thử trong buồng bụi, có hút chân không (mục 13.4, 13.6) |
| Nước | Ống dao động hoặc vòi phun, nước phun ±180° so với phương thẳng đứng (mục 14.2.4) | Ngâm trong bể: mặt nước cao hơn đỉnh vỏ 0,15 m, cao hơn đáy vỏ 1 m, trong 30 phút (mục 14.2.7) |
| Tia nước từ vòi xịt | Không thuộc phép thử | Không thuộc phép thử; chỉ đạt khi có ghi kép IPX5 hoặc IPX6 |
Nguồn: IEC 60529 ấn bản 2.1 (2001), bảng chữ số đặc trưng, bảng phương tiện thử và mục 13, 14.
3. IP tính khi đang cắm hay đã rút
Mennekes nêu rõ: ổ cắm cố định và ổ cắm nối phải đạt cấp IP cả khi đang cắm lẫn khi đã rút phích. Phích cắm và đầu cắm gắn thiết bị (inlet) chỉ phải đạt cấp IP khi đã cắm vào ổ tương ứng. Như vậy một phích IP67 để treo, chưa cắm, không được tính là IP67.
Độ kín ở trạng thái rút nằm ở nắp. Với dòng PowerTOP Xtra IP67/IP69, Mennekes ghi độ kín đến từ nắp vặn và vòng khoá kiểu bayonet; ở cỡ 63 A và 125 A, gioăng trên nắp lật của ổ nối và ở mặt trước phích được đúc liền. Với ổ cắm SCHUKO dân dụng, Mennekes ghi chỉ đạt IP44 khi nắp lật đóng kín hoàn toàn.
Có mã ghi hai cấp IP theo trạng thái. Catalogue Bals 2016 ghi một ổ cắm gắn tủ vỏ kim loại dòng lớn là IP66 khi đóng nắp, và một ổ cắm 16 A cho vùng có khí nổ là IP66, còn IP55 khi đang cắm phích. Vì vậy đọc cấp IP đúng với trạng thái sẽ dùng.
Chỗ cáp đi vào phích cũng phải kín: Bals ghi đầu siết cáp Multi-Grip của phích, ổ nối đạt ít nhất IP67 (catalogue Bals 2016).
4. Dòng IP44, IP67 của Bals, Mennekes, Sino
Cả ba hãng đều làm cùng một loại sản phẩm ở hai cấp IP44 và IP67. Bảng dưới tóm tắt theo catalogue; mã đặt hàng cụ thể xem catalogue từng hãng.
Sino ghi các sản phẩm này phù hợp IEC 309-1/-2. Mã IP67 khác mã IP44 tương ứng, ví dụ phích 16 A 3 cực J013-6 là IP44, còn J0131-6 là IP67 (danh mục Sino).
| Hãng | Dòng / loại | Cấp IP | Dòng định mức |
|---|---|---|---|
| Bals | Ổ cắm gắn nổi Quick-Connect | IP44 hoặc IP67 | 16 A, 32 A |
| Bals | Ổ cắm gắn nổi cho môi trường khắc nghiệt, khí ăn mòn | IP44 hoặc IP67 | Bản IP67 có tới 63 A, 125 A |
| Bals | Ổ cắm có khoá liên động PSC, ổ cắm có cầu chì | IP44 hoặc IP67 | Theo từng mã |
| Mennekes | AM-TOP: phích cắm, ổ cắm nối dạng khối | IP44 hoặc IP67 | 16 A, 32 A |
| Mennekes | ProTOP: phích cắm, ổ cắm nối dạng mô-đun | IP44 | 16 A, 32 A |
| Mennekes | PowerTOP Xtra: phích cắm, ổ cắm nối | IP54 hoặc IP67/IP69 (16, 32 A); IP54 hoặc IP67 (63 A); chỉ IP67 (125 A) | 16–125 A |
| Mennekes | Phích, ổ cắm dòng lớn | IP67; riêng ổ cắm có khoá liên động IP55 | 200, 250, 400 A |
| Sino | Phích cắm, ổ cắm nối di động, ổ cắm gắn nổi | IP44 hoặc IP67 | IP44: 16, 32 A; IP67: 16, 32, 63, 125 A |
| Sino | Ổ cắm gắn âm dạng nghiêng | IP44 hoặc IP67 | IP44: 16–63 A; IP67: 16–125 A |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: Catalogue Bals International Edition 2016; catalogue Mennekes Việt Nam (không ghi năm); Mennekes, trang PowerTOP Xtra (truy cập 14/10/2026); danh mục phích cắm, ổ cắm công nghiệp Sino (không ghi năm).
5. Chọn theo hiện trường lắp đặt
Bảng dưới ghép nguy cơ ở hiện trường với chữ số IP tương ứng trong IEC 60529. Đây là mức suy ra từ định nghĩa từng chữ số, không phải bảng có sẵn trong tiêu chuẩn; thiết kế có thể đặt yêu cầu cao hơn.
| Hiện trường | Nguy cơ chính | Cấp IP tương ứng | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Trong nhà, có thể bị nước bắn, bụi hạt thô | Nước bắn mọi hướng, vật rắn từ 1 mm | IP44 | IEC 60529: chữ số 4 và 4 |
| Xưởng có bụi mịn (xi măng, bột, mùn gỗ) | Bụi lọt vào vỏ | Chữ số thứ nhất 5 hoặc 6, ví dụ IP54, IP67 | IEC 60529: 5 chống bụi, 6 kín bụi |
| Ngoài trời, mưa hắt | Nước bắn mọi hướng | Chữ số thứ hai từ 4 | IEC 60529: chữ số thứ hai 4 |
| Ngoài trời hoặc sàn đọng nước, có thể ngập tạm thời | Ngâm nước tạm thời | IP67 | IEC 60529: chữ số thứ hai 7 |
| Khu rửa bằng vòi xịt (thực phẩm, rửa xe, rửa sàn) | Tia nước, có thể áp lực cao | Chữ số thứ hai 5 hoặc 6; vừa xịt vừa có thể ngập thì cần ghi kép (ví dụ IPX6/IPX7) hoặc dòng IP67/IP69 | IEC 60529; Mennekes PowerTOP Xtra |
| Mọi hiện trường, ổ cắm, phích 100/125 A | Không riêng nguy cơ nào | IP67 | Mennekes |
Vuốt ngang để xem đủ cột.
Nguồn: IEC 60529 ấn bản 2.1 (2001); Mennekes, trang IP protective types and protection classes và PowerTOP Xtra (truy cập 14/10/2026). Cột hiện trường do Hoàng Nhật ghép theo định nghĩa chữ số.
- Ghi rõ nguy cơ tại chỗ lắp: bụi loại gì, nước đến từ đâu (nhỏ giọt, bắn, vòi xịt, ngập).
- Chọn chữ số thứ nhất theo bụi, chữ số thứ hai theo nước; vừa xịt vừa ngập thì cần cấp ghi kép.
- Chọn dòng sản phẩm đúng cấp đó, cùng dòng định mức và số cực: xem ổ cắm công nghiệp 3P+N+E: chọn dòng 16, 32, 63, 125 A và mã màu điện áp ổ cắm IEC 60309.
- Kiểm tra cấp IP ở trạng thái sẽ dùng (đang cắm hay để trống) và độ kín ở chỗ cáp vào.
- Ổ cắm gắn trên tủ: cấp IP của vỏ tủ cũng phải phù hợp, xem mục 6.
6. QCVN 12 và cấp IP của vỏ tủ
QCVN 12:2014/BXD áp dụng cho hệ thống điện của nhà ở và nhà công cộng (mục 1.1); quy chuẩn không nêu nhà xưởng, nên với xưởng các yêu cầu dưới đây là căn cứ tham khảo. Đường dẫn điện phải có cấp bảo vệ theo Phụ lục B phù hợp với nơi lắp đặt, không bị hư hỏng do nước ngưng tụ hoặc nước xâm nhập (mục 2.1.3.4), và phải có biện pháp ngăn bụi tích tụ nhiều làm giảm khả năng tản nhiệt (mục 2.1.3.5). Ổ cắm phải là loại có cực nối đất an toàn (mục 2.1.13.2).
Ở khu vực đặc biệt, quy chuẩn ghi cấp cụ thể. Nơi có bồn tắm, vòi hoa sen: thiết bị trong vùng 0 phải IPX7, vùng 1 và 2 là IPX4, nơi tia nước có thể phun vào phải IPX5 (mục 2.10.2.5). Phòng sinh hơi: thấp nhất IP24, nếu làm vệ sinh bằng tia nước phun thì thấp nhất IPX5 (mục 2.10.4.5). Khu vực rủi ro cao về cháy: thiết bị đóng cắt, bảo vệ phải đặt trong vỏ ít nhất IP4X (mục 2.5.3.5). Cách quy chuẩn nâng cấp khi có tia nước phun khớp với điểm ở mục 2: tia nước cần chữ số thứ hai từ 5.
Ổ cắm gắn trên tủ thì độ kín của cả cụm phụ thuộc vỏ tủ. Mennekes ghi: khi tích hợp ổ cắm 100/125 A vào vỏ tủ, cả cụm phải đạt IP44. Với vỏ tủ phân phối, Schneider khuyến nghị IP30 cho phòng kỹ thuật và IP54/55 cho xưởng có nước bắn từ mọi hướng, trừ khi quy định nước sở tại yêu cầu khác (Schneider Electrical Installation Guide). Cách chọn vỏ tủ xem tủ điện công trình: các loại và cách chọn vỏ tủ và tủ điện âm tường: chọn kích thước.
Nguồn và phạm vi
- IEC 60529 ấn bản 2.1 (2001), bản đăng lại
- QCVN 12:2014/BXD mục 1.1, 1.5.2, 2.1.3.4, 2.1.3.5, 2.1.13.2, 2.5.3.5, 2.10.2.5, 2.10.4.5, Phụ lục B
- catalogue Bals International Edition 2016
- catalogue Mennekes Việt Nam (không ghi năm)
- danh mục phích cắm, ổ cắm công nghiệp Sino (không ghi năm)
- Mennekes, trang "IP protective types and protection classes" và "PowerTOP Xtra" (truy cập 14/10/2026)
- Schneider Electric, Electrical Installation Guide, mục "Protection provided for enclosed equipment: codes IP and IK" (truy cập 14/10/2026). Hoàng Nhật tổng hợp, không thay cho thiết kế và tính toán của kỹ sư