Công tơ 3 pha đo trực tiếp hay gián tiếp qua biến dòng TI

2. Đọc nhãn: Ib(Imax), cấp chính xác

Nhãn công tơ 3 pha có bốn thông tin cần đọc: dòng điện, điện áp, cấp chính xác và hằng số công tơ. Nhãn mẫu công tơ cơ EMIC MV3E4 ghi: 3 x 5 A; 3 x 220/380 V; 450 vòng/kWh; cấp 2 (catalogue công tơ điện 3 pha loại MV của EMIC, không ghi năm).

Dòng điện ghi dạng Ib(Imax), ví dụ 10(40) A hay 20(80) A. Số ngoài ngoặc là dòng cơ bản Ib (EMIC gọi là dòng điện danh định), số trong ngoặc là dòng lớn nhất Imax. Trang EMIC giải thích công tơ 50(100) A có dòng định mức 50 A, dùng được tới 100 A mà vẫn bảo đảm độ chính xác; dùng quá 100 A thì công tơ chạy sai và nhanh hỏng.

Đừng đoán kiểu đấu chỉ từ con số 5 A. Công tơ điện tử EMIC ME-42 ghi 3x5(100) A và đấu trực tiếp; ME-41 ghi 3x5(10) A và đấu gián tiếp qua TI (trang sản phẩm ME-42, ME-41, emic.com.vn). Phân biệt bằng Imax và dòng chữ trực tiếp hay gián tiếp trong tài liệu hãng.

Cấp chính xác ghi sau chữ "cấp" hoặc "Cl.": số càng nhỏ, sai số cho phép càng nhỏ. Công tơ ghi cấp riêng cho điện năng tác dụng (hữu công, kWh) và phản kháng (vô công, kvarh): ME-42 cấp 1 tác dụng, cấp 2 phản kháng; ME-41 cấp 0,5S tác dụng.

3. Khi nào đấu trực tiếp, khi nào qua TI

Công tơ trực tiếp cho toàn bộ dòng tải chạy qua công tơ, nên dòng lớn nhất của tuyến phải nằm trong Imax. Dải trực tiếp trên catalogue có giới hạn: công tơ cơ MV của EMIC có nấc lớn nhất 50(100) A, ME-42 tới 3x50(100) A; dòng iEM3000 của Schneider có bản 63 A (iEM3100, iEM3150) và 125 A (iEM3300, iEM3350).

Kiểm thêm đầu cực: iEM3150 có đầu cực vít cho cáp 16 mm², iEM3350 cho cáp 50 mm² (trang sản phẩm se.com). Tiết diện cáp của tuyến tra theo bảng dòng điện cho phép của cáp.

Tuyến có dòng lớn hơn Imax của công tơ trực tiếp thì đo gián tiếp: đặt biến dòng TI trên từng pha, công tơ chỉ nhận dòng thứ cấp 5 A hoặc 1 A. Catalogue MV của EMIC có sơ đồ đấu gián tiếp qua 3 TI và qua TI kết hợp biến điện áp PT. Schneider có bản iEM3000 riêng cho đấu qua TI (iEM3200 và các mã cùng dòng, danh mục mã Schneider 04/2018).

• Dòng lớn nhất của tuyến không vượt Imax: đấu trực tiếp, chọn nấc Ib(Imax) có Imax không nhỏ hơn dòng đó.
• Dòng lớn nhất vượt Imax của các bản trực tiếp: dùng công tơ gián tiếp x/5 A hoặc x/1 A kèm TI.

4. Đo qua TI: x/5 A và hệ số nhân

Biến dòng hạ thế ghi tỉ số dạng x/5 A hoặc x/1 A: x là dòng sơ cấp danh định, 5 A hoặc 1 A là dòng thứ cấp đưa vào công tơ. Catalogue máy biến dòng hạ thế của EMIC (không ghi năm) có dòng sơ cấp 50 đến 5000 A, thứ cấp 5 A hoặc 1 A, cấp chính xác 0,5 hoặc 1, công suất 2,5 đến 30 VA. Cách chọn tỉ số và cấp chính xác của TI xem chọn biến dòng TI theo tỉ số và cấp chính xác.

Công tơ gián tiếp đo dòng thứ cấp, nên bộ số ghi điện năng phía thứ cấp. Nếu công tơ chưa quy đổi sẵn theo tỉ số TI, điện năng thực bằng chỉ số đọc nhân với tỉ số TI. Ví dụ TI 200/5 A có hệ số 200 / 5 = 40: chỉ số tăng 25 kWh nghĩa là tuyến đã dùng 1000 kWh. Ghi tỉ số TI vào hồ sơ tủ để người đọc số không nhầm.

• Mạch thứ cấp của TI phải luôn nối với phụ tải hoặc nối tắt, không để hở mạch (catalogue máy biến dòng hạ thế EMIC).
• Đấu đúng cực tính: sơ cấp đi từ P1 sang P2; thứ cấp S1 vào đầu vào dụng cụ đo, đầu ra dụng cụ đo về S2.
• Một đầu của cuộn thứ cấp phải nối đất.

5. Hằng số công tơ

Hằng số công tơ cho biết số vòng quay của đĩa (công tơ cơ, đơn vị vòng/kWh) hoặc số xung (công tơ điện tử, đơn vị xung/kWh hay imp/kWh) ứng với 1 kWh. Nhãn mẫu EMIC MV ghi 450 vòng/kWh; ME-42 ghi 1000 xung/kWh cho bản 3x5(100) A và 500 xung/kWh cho bản 3x50(100) A; ME-41 ghi 10000 xung/kWh.

Hằng số dùng để kiểm tra nhanh công tơ có chạy hay không: đếm số vòng hoặc số lần đèn nháy trong một khoảng thời gian rồi chia cho hằng số. Ví dụ công tơ 450 vòng/kWh quay 45 vòng thì đã ghi 0,1 kWh. Schneider iEM3150 có đèn vàng nháy dành cho kiểm tra độ chính xác (trang sản phẩm iEM3150, se.com).

6. Công tơ cơ hay điện tử

Công tơ cơ đo bằng đĩa quay và bộ số cơ khí. Dòng MV của EMIC theo IEC 62052-11, IEC 62053-11 và IEC 60521; mỗi công tơ đo một đại lượng, tác dụng (kWh) hoặc phản kháng (kvarh); có bản một biểu giá và bản 2 hoặc 3 biểu giá; có cơ cấu chống quay ngược hoặc bộ số một hướng (catalogue EMIC loại MV).

Công tơ điện tử đo được nhiều đại lượng trong một thiết bị. ME-42 của EMIC theo IEC 62052-11, IEC 62053-21 và 62053-23; đo điện năng tác dụng, phản kháng theo hai chiều giao và nhận, 3 biểu giá, đo thêm V, A, kW, kvar, PF, có cổng quang và cổng RS-485, lưu tối thiểu 13 hoá đơn tháng. Schneider iEM3150 đo điện năng tác dụng, dòng, áp, công suất tác dụng, hiển thị LCD, truyền Modbus RTU qua RS-485, lắp thanh DIN rộng 90 mm (10 bước 9 mm).

Công tơ phụ cần đọc từ xa hoặc đưa dữ liệu về phần mềm giám sát năng lượng thì chọn bản điện tử có cổng RS-485/Modbus. Cần theo dõi thêm điện áp, dòng, hệ số công suất, sóng hài cho từng tuyến thì xem đồng hồ đo đa năng: đọc thông số.

7. Các bước chọn

Đi từ dòng của tuyến tới kiểu đấu, rồi mới tới cấp chính xác và cổng truyền thông. Số liệu lấy từ hồ sơ thiết kế.

• Lấy dòng lớn nhất, điện áp và kiểu lưới (3 pha 3 dây hay 3 pha 4 dây) của từng tuyến cần đo. Catalogue MV của EMIC tách bản 2 phần tử cho lưới 3 dây và 3 phần tử cho lưới 4 dây.
• Dòng lớn nhất trong Imax của bản trực tiếp: chọn nấc Ib(Imax) phù hợp và kiểm cỡ đầu cực với tiết diện cáp.
• Dòng lớn hơn: chọn công tơ gián tiếp và TI có cùng dòng thứ cấp (5 A hoặc 1 A); ghi tỉ số TI để tính hệ số nhân.
• Chọn cấp chính xác theo yêu cầu đo đếm của chủ đầu tư, đọc đúng cấp cho tác dụng và phản kháng trên tài liệu hãng.
• Cần đọc từ xa: chọn công tơ điện tử có cổng truyền thông.
• Bố trí chỗ lắp trong tủ theo tủ điện công trình: các loại và cách chọn vỏ tủ; liệt kê tuyến, dòng, kiểu đấu vào BOQ để nhận báo giá nhanh.